ซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์ (หน้า 11 - 18)
SURAH AL-FATIHAH (Muka 11 - 18)
ญุซที่ 1 | ซูเราะฮ์ลำดับที่ 1 | จำนวน 7 อายะฮ์ | ประทาน ณ นครมักกะฮ์ (Makkiyyah)
Juzu' 1 | Surah Ke-1 | 7 Ayat | Surah Pembukaan (Makkiyyah)
หน้าที่ 1 : กลุ่มอายะฮ์ที่ 1 - 7 และอรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 1 (หน้า 11) Halaman 1 : Kumpulan Ayat 1-7 & Pentafsiran Ayat 1 (Muka 11)
"ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงเมตตาเสมอ และผู้ทรงกรุณาปรานี (1) มวลการสรรเสริญทั้งปวงเป็นกรรมสิทธิ์ของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลผู้ทรงบริบาลสากลโลก (2) ผู้ทรงเมตตาเสมอ และผู้ทรงกรุณาปรานี (3) พระผู้ทรงครองอำนาจสูงสุดในวันแห่งการตอบแทน (4) เฉพาะพระองค์เท่านั้น (พระผู้เป็นเจ้า) ที่พวกข้าพระองค์เคารพภักดี และเฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์วิงวอนขอความช่วยเหลือ (5) ขอพระองค์ได้ทรงโปรดชี้นำพวกข้าพระองค์ไปสู่หนทางอันเที่ยงตรงด้วยเถิด (6) คือหนทางของบรรดาผู้ที่พระองค์ได้ทรงประทานความโปรดปรานแก่พวกเขา มิใช่หนทางของบรรดาผู้ที่ได้รับความกริ้วโกรธจากพระองค์ และมิใช่หนทางของบรรดาผู้ที่หลงทาง (7)"
"Dengan nama Allah yang Maha Penyayang dan Maha Pengasih (1). Segala puji-pujian terpulang kepada Tuhan yang memelihara semesta alam (2). Yang Maha Penyayang dan Maha Pengasih (3). Tuhan Yang menguasai Hari Pembalasan (4). Hanya Engkau sahaja (Tuhan) yang kami sembah dan hanya kepada Engkau sahaja kami pohon pertolongan (5). Tunjukkan kami jalan yang lurus (6). Iaitu jalan orang-orang yang Engkau telah kurniakan ni'mat ke atas mereka, bukan jalan orang-orang yang Engkau murkai, dan bukan pula jalan orang-orang yang sesat." (7)
ความประเสริฐของซูเราะฮ์
มุสลิมทุกคนจะอ่านซูเราะฮ์สั้นๆ ที่ประกอบด้วยเจ็ดอายะฮ์นี้ อย่างน้อยที่สุดวันละสิบเจ็ดครั้ง (ในหนึ่งวันกับหนึ่งคืน) และจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าเมื่อเขาปฏิบัติละหมาดซุนนะฮ์ และจะเพิ่มขึ้นอย่างไม่จำกัดจำนวนเมื่อใดก็ตามที่เขาปรารถนาจะเข้าเฝ้าผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ด้วยการละหมาดเพิ่มเติมอื่นๆ นอกเหนือไปจากละหมาดฟัรฎูและละหมาดซุนนะฮ์ การละหมาดทุกครั้งจะใช้ไม่ได้ (ไม่เซาะฮ์) หากไม่อ่านซูเราะฮ์นี้ ทั้งนี้อ้างอิงตามคำชี้แจงในหะดีษที่บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ และมุสลิม จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) จากหะดีษของท่านอุบาดะฮ์ อิบนุ อัศ-ศอมิต ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ได้กล่าวไว้ว่า:
Kelebihan surah
Setiap orang Islam membaca surah yang pendek dan mengandungi tujuh ayat ini sekurang-kurangnya tujuh belas kali sehari semalam dan lebih sekali ganda lagi apabila ia menunaikan solat sunat, dan sebanyak-banyaknya tanpa had apabila ia ingin mengadap Allah dengan solat-solat tambahan selain dari solat-solat fardhu dan solat-solat sunat. Setiap solat tidak sah tanpa membaca surah ini. Ini berdasarkan keterangan hadith al-Bukhari dan Muslim dari Rasulullah s.a.w. dari hadith 'Ubadah ibn as-Samit: Sabda Rasulullah s.a.w.:
"ไม่มีการละหมาดสำหรับผู้ที่ไม่อ่านฟาติฮะตุลกิตาบ (ซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์)"
"Tiada solat kepada mereka yang tidak membaca Surah al-Fatihah."
ภายในซูเราะฮ์นี้ได้บรรจุรากฐานแห่งหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) และรากฐานแห่งความเข้าใจในอิสลาม ตลอดจนรากฐานแห่งความรู้สึกรับรู้ (ที่มีต่ออัลลอฮ์) และการผินหน้ามุ่งตรง (ตะวัจญุฮ์) ไปยังพระองค์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงวิทยปัญญา (ฮิกมะฮ์) บางส่วนว่าเหตุใดซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์ จึงได้รับเลือกให้ถูกอ่านซ้ำแล้วซ้ำเล่าในทุกๆ ร็อกอะฮ์ของการละหมาด และวิทยปัญญาเบื้องหลังการเป็นโมฆะของการละหมาดทุกครั้งที่ไม่ได้อ่านซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์
อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 1
ซูเราะฮ์นี้เริ่มต้นด้วย:
Di dalam surah ini terkandung dasar-dasar 'aqidah dan dasar-dasar kefahaman Islam, juga dasar-dasar perasaan (terhadap Allah) dan tawajjuh kepada-Nya yang membayangkan sebahagian hikmat mengapa Surah al-Fatihah dipilih untuk diulang-ulangkan bacaannya dalam setiap rakaat solat dan hikmat tidak sahnya setiap solat tanpa membaca Surah al-Fatihah.
Pentafsiran ayat 1
Surah ini dimulakan dengan:
"ด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงเมตตาเสมอ และผู้ทรงกรุณาปรานี" (1)
"Dengan nama Allah yang Maha Penyayang dan Maha Pengasih." (1)
สถานะของ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
แม้ว่าจะมีความเห็นต่าง (คิลาฟ) เกี่ยวกับ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ว่ามันเป็นอายะฮ์หนึ่งในทุกๆ ซูเราะฮ์ หรือเป็นอายะฮ์หนึ่งของอัลกุรอานที่ใช้เริ่มต้นเมื่ออ่านทุกๆ ซูเราะฮ์ แต่ทว่าตามทัศนะที่มีน้ำหนักมากที่สุด (อัรญะห์) นั้น ถือว่ามันเป็นอายะฮ์หนึ่งภายในซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์ และด้วยอายะฮ์นี้เอง ซูเราะฮ์นี้จึงถูกนับว่ามีครบเจ็ดอายะฮ์ และ ณ ที่นั้น มีทัศนะหนึ่งที่กล่าวว่า สิ่งที่ถูกหมายถึงในพระดำรัสของอัลลอฮ์ อัซซะวะญัลละ ที่ว่า:
Kedudukan بسم الله الرحمن الرحيم
Walaupun ada khilaf mengenai بسم الله الرحمن الرحيم apakah ia merupakan satu ayat dalam setiap surah atau ia merupakan satu ayat Al-Qur'an yang dimulakan dengannya ketika membaca setiap surah, namun menurut pendapat yang arjah (terkuat) ia adalah satu ayat di dalam Surah al-Fatihah dan dengannya ia dikirakan tujuh ayat. Dan di sana ada suatu pendapat yang mengatakan bahawa yang dimaksudkan dengan firman Allah 'Azzawajalla:
"และแท้จริง เราได้ประทานเจ็ดอายะฮ์จากบรรดาอายะฮ์ที่ถูกอ่านซ้ำๆ (อัล-มะษานี) และอัลกุรอานอันยิ่งใหญ่ให้แก่เจ้าแล้ว" (ซูเราะฮ์ อัล-ฮิจญ์ร : 87)
"Sesungguhnya Kami telah kurniakan kepadamu tujuh ayat dari ayat-ayat yang diulang-ulangkan bacaannya dan Al-Qur'an yang agung." (Surah al-Hijr: 87)
นั้นก็คือ ซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์ ซึ่งถูกระบุคุณลักษณะว่าเป็นซูเราะฮ์ที่มีเจ็ดอายะฮ์ และถูกเรียกว่า "อัล-มะษานี (Al-Mathani)" เพราะมันถูกอ่านซ้ำแล้วซ้ำเล่าในการละหมาด
การเริ่มต้นสิ่งใดสิ่งหนึ่งด้วย "พระนามของอัลลอฮ์" ถือเป็นมารยาทและแบบแผนประการหนึ่งที่อัลลอฮ์ได้ทรงดลใจ (วะฮีย์) แก่ศาสนทูตของพระองค์ในอายะฮ์แรกสุดที่ถูกประทานลงมาแก่ท่าน ตามมติเอกฉันท์ (อิตติฟาก) ของปวงปราชญ์ นั่นคือ:
ialah Surah al-Fatihah yang disifatkan sebagai surah yang mempunyai tujuh ayat dan sebagai "al-Mathani" kerana ia diulang-ulangkan bacaannya di dalam solat.
Memulakan sesuatu dengan "nama Allah" itu merupakan satu adab cara yang diwahyukan oleh Allah kepada Rasul-Nya dalam ayat pertama yang diturunkan kepada beliau dengan ittifaq para ulama' iaitu:
"จงอ่านด้วยพระนามแห่งพระผู้อภิบาลของเจ้าผู้ทรงสร้าง" (ซูเราะฮ์ อัล-อะลัก : 1)
"Bacalah dengan nama Tuhanmu yang menciptakan." (Surah al-'Alaq: 1)
หน้าที่ 2 : มารยาทในการเริ่มต้นด้วยบิสมิลลาฮ์ และอรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 2 (หน้า 12) Halaman 2 : Adab Memulakan Dengan Bismillah & Pentafsiran Ayat 2 (Muka 12)
มารยาทของอิสลามในการเริ่มต้นทุกการกระทำด้วยบิสมิลลาฮ์
มารยาทและแบบแผนนี้สอดคล้องอย่างยิ่งกับรากฐานความเข้าใจอันยิ่งใหญ่ของอิสลาม ซึ่งถือว่าอัลลอฮ์ทรงมีคุณลักษณะเป็นผู้ทรงเป็นองค์แรกสุดและองค์สุดท้าย ผู้ทรงปรากฏชัดแจ้งและผู้ทรงเร้นลับ (هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ) อัลลอฮ์ ซุบฮานะฮู วะตะอาลา คือพระผู้ทรงดำรงอยู่ (เมาญูด) ที่แท้จริง และสรรพสิ่งที่ดำรงอยู่อื่นๆ ทั้งหมดล้วนได้รับความมีอยู่ของพวกมันมาจากการดำรงอยู่ของอัลลอฮ์ และจุดเริ่มต้นอื่นๆ ทั้งปวงล้วนมีจุดกำเนิดมาจากการดำรงอยู่ของอัลลอฮ์ ด้วยเหตุนี้ จึงเป็นสิ่งที่สมควรอย่างยิ่งที่ทุกการเริ่มต้น ทุกการเคลื่อนไหวหรือการกระทำ และทุกเป้าหมาย จะต้องเริ่มต้นด้วยพระนามของพระองค์
อัลลอฮ์ ซุบฮานะฮู วะตะอาลา ได้ทรงระบุคุณลักษณะของพระองค์เองในตอนเริ่มต้นนี้ ด้วยคุณลักษณะ "อัร-เราะห์มาน" (ผู้ทรงเมตตาเสมอ) และ "อัร-เราะฮีม" (ผู้ทรงกรุณาปรานี) ซึ่งเป็นสองคุณลักษณะที่ครอบคลุมทุกความหมายของความรักความเมตตาและความเอ็นดูสงสารในทุกสภาวะของมัน มีเพียงอัลลอฮ์ ซุบฮานะฮู วะตะอาลา เท่านั้นที่ทรงรวบรวมสองคุณลักษณะนี้ไว้ด้วยกัน และเช่นเดียวกัน มีเพียงอัลลอฮ์เท่านั้นที่คู่ควรแก่การถูกระบุคุณลักษณะด้วยคำว่า "อัร-เราะห์มาน" (ผู้ทรงเมตตาเสมอ) บ่าวคนใดของอัลลอฮ์อาจถูกระบุคุณลักษณะด้วยคำว่า เราะฮีม (ผู้มีความกรุณา) ได้ แต่ไม่อาจถูกระบุคุณลักษณะด้วยคำว่า อัร-เราะห์มาน ได้เลยตามหลักความเชื่อมั่น และยิ่งไม่สมควรขึ้นไปอีกที่จะนำเอาทั้งสองคุณลักษณะนี้มาใช้คู่กันกับบ่าวคนใด
แม้ว่าจะมีความเห็นต่างกันเกี่ยวกับความหมายของสองคุณลักษณะนี้ ว่าคำใดในระหว่างสองคำนี้ที่มีความหมายของความรักความเมตตาและความเอ็นดูสงสารที่กว้างขวางกว่ากัน แต่ทว่าความเห็นต่างนั้นไม่ใช่ประเด็นการถกเถียงที่เราต้องการจะนำมากล่าวอย่างละเอียดใน Tafsir Fi Zilal นี้ หากแต่เราเพียงต้องการสรุปจากการถกเถียงนั้นว่า ทั้งสองคุณลักษณะ คือ อัร-เราะห์มาน และ อัร-เราะฮีม ต่างก็ครอบคลุมทุกความหมายของความรักความเมตตาและความเอ็นดูสงสาร ตลอดจนครอบคลุมทุกสภาวะและทุกปริมณฑลของมัน
หากการเริ่มต้นสิ่งใดสิ่งหนึ่งด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ซึ่งแฝงความหมายของการให้เอกภาพแด่อัลลอฮ์ (เตาฮีด) และการมีมารยาทที่นอบน้อมต่อพระองค์ ถือเป็นรากฐานหลักประการแรกในความเข้าใจของอิสลามแล้วไซร้ การครอบคลุมทุกความหมายของความรักความเมตตาและความเอ็นดูสงสารในทุกสภาวะและทุกปริมณฑลของมันภายในสองคุณลักษณะ คือ อัร-เราะห์มาน และ อัร-เราะฮีม นี้ ก็ถือเป็นรากฐานหลักประการที่สองในความเข้าใจนี้ และมันยังได้ขีดเส้นกำหนดแก่นแท้ของความสัมพันธ์ที่ดำรงอยู่ระหว่างอัลลอฮ์กับปวงบ่าวของพระองค์อีกด้วย
อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 2
หลังจากที่ได้เริ่มต้นด้วยพระนามของอัลลอฮ์ ผู้ทรงเมตตาเสมอ และผู้ทรงกรุณาปรานีแล้ว ก็ติดตามมาด้วยการผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ พร้อมทั้งน้อมถวายมวลการแซ่ซ้องสดุดีและการสรรเสริญทั้งหมดแด่พระองค์ และระบุคุณลักษณะของพระองค์ว่าเป็นพระเจ้าผู้ทรงกุมบังเหียนแห่งการบริบาลคุ้มครอง (รุบูบียะฮ์) อันสัมบูรณ์เหนือสากลโลกทั้งหมด:
Adab Cara Islam Memulakan Segala Tindakan Dengan Bismillah
Adab cara ini amat sesuai dengan dasar kefahaman Islam yang agung, yang menganggapkan Allah bersifat Maha Awal dan Maha Akhir, Maha Zahir dan Maha Batin "هو الأول والآخر والظاهر والباطن". Allah S.W.T. adalah Zat yang maujud yang sebenar dan seluruh maujud yang lain mendapat kewujudan mereka dari kewujudan Allah dan segala permulaan yang lain adalah berpangkal dari kewujudan Allah, kerana itu amatlah wajar segala permulaan, segala harakat atau tindakan dan segala tujuan itu dimulakan dengan nama-Nya.
Allah S.W.T. sifatkan diri-Nya di permulaan dengan sifat-sifat ar-Rahman: "Maha Penyayang", dan ar-Rahim: "Maha Pengasih" iaitu dua sifat yang mencakup segala pengertian kasih sayang dan kasihan belas dan segala keadaannya. Hanya pada Allah S.W.T. sahaja terkumpul dua sifat ini. Begitu juga hanya Allah sahaja yang wajar disifatkan dengan ar-Rahman: "Maha Penyayang". Mana-mana hamba Allah boleh disifatkan dengan sifat ar-Rahim, tetapi tidak boleh disifatkan dengan sifat ar-Rahman dari segi kepercayaan dan lebih tidak wajar lagi dikembarkan kedua-dua sifat itu padanya.
Walaupun terdapat perselisihan pendapat tentang pengertian dua sifat ini, iaitu manakah di antara keduanya yang mempunyai pengertian kasih sayang dan kasihan belas yang lebih luas, namun perselisihan itu bukanlah dari perbahasan yang kita hendak bicarakan dengan terperinci dalam Tafsir Fi Zilal ini, malah kita hanya membuat kesimpulan sahaja dari perbahasan itu bahawa kedua-dua sifat ar-Rahman dan ar-Rahim adalah meliputi segala pengertian kasih sayang dan kasihan belas, juga meliputi segala keadaan dan bidangnya.
Jika memulakan sesuatu dengan nama Allah yang mengandungi maksud mentauhidkan Allah dan beradab sopan dengan-Nya itu merupakan dasar pokok dalam kefahaman Islam, maka pencakupan segala pengertian kasih sayang dan kasihan belas dengan segala keadaan dan bidangnya dalam dua sifat ar-Rahman dan ar-Rahim itu merupakan dasar yang kedua di dalam kefahaman ini, dan ia juga menggariskan hakikat hubungan yang wujud di antara Allah dengan para hamba-Nya.
Pentafsiran ayat 2
Setelah dimulakan dengan nama Allah yang Maha Penyayang dan Maha Pengasih, diiringi pula dengan mengadap Allah serta mempersembahkan kepada-Nya segala sanjungan dan pujian dan menyifatkan-Nya sebagai Tuhan yang memegang teraju Rububiyah yang mutlak terhadap semesta alam:
"มวลการสรรเสริญทั้งปวงเป็นกรรมสิทธิ์ของอัลลอฮ์ พระผู้อภิบาลผู้ทรงบริบาลสากลโลก" (2)
"Segala puji-pujian terpulang kepada Allah Tuhan yang memelihara semesta alam." (2)
ความประเสริฐของการกล่าว الْحَمْدُ لِلّٰهِ (อัลฮัมดุลิลลาฮ์)
อัลฮัมดุลิลลาฮ์ คือความรู้สึกกตัญญูขอบคุณที่เอ่อล้นขึ้นมาในหัวใจของผู้ศรัทธา (มุอ์มิน) ทันทีที่เขารำลึกถึงอัลลอฮ์ เพราะการมีตัวตนอยู่ของเขานับตั้งแต่แรกเริ่มนั้น ก็เกิดจากกระแสธารแห่งความโปรดปรานที่พระองค์ทรงประทานให้ ซึ่งปลุกเร้าความกตัญญูขอบคุณ การสรรเสริญ และการแซ่ซ้องสดุดี ยิ่งไปกว่านั้น ในทุกๆ การกะพริบตาและทุกๆ วินาที และในทุกๆ ย่างก้าว อัลลอฮ์ได้ทรงหลั่งความโปรดปรานและความเมตตาของพระองค์ลงมาเหนือสรรพสิ่งถูกสร้างทั้งหมดของพระองค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือมนุษย์ ด้วยเหตุนี้ การกล่าว อัลฮัมดุลิลลาฮ์ ทั้งในตอนเริ่มต้นและในตอนสิ้นสุด จึงเป็นหนึ่งในรากฐานแห่งความเข้าใจของอิสลามโดยตรง ดังพระดำรัสของอัลลอฮ์ที่ว่า:
Kelebihan Ucapan الحمد لله
Alhamdulillah adalah perasaan kesyukuran yang melimpah pada hati Mu'min sebaik ia teringat kepada Allah, kerana kewujudan dirinya dari mula lagi adalah dari limpah ni'mat kurniaan Ilahi yang membangkitkan kesyukuran, pujian dan sanjungan, malah di setiap kelip mata dan detik waktu, dan di setiap langkah Allah melimpahkan ni'mat dan rahmat-Nya ke atas seluruh makhluk-Nya terutama manusia, kerana itu mengucap Alhamdulillah di awal dan di akhir merupakan salah satu dari dasar-dasar kefahaman Islam secara langsung. Firman Allah:
"และพระองค์คืออัลลอฮ์ ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ มวลการสรรเสริญทั้งในโลกแรก (ดุนยา) และในโลกหน้า (อาคิเราะฮ์) ล้วนกลับคืนสู่พระองค์" (ซูเราะฮ์ อัล-เกาะศ็อศ : 70)
"Dan Dialah Allah, tiada Tuhan yang lain melainkan Dia, terpulang kepada-Nya seluruh kepujian di awal dan di akhir." (Surah al-Qasas: 70)
อย่างไรก็ตาม ความเอื้ออารีและความโปรดปรานอันล้นพ้นของอัลลอฮ์ที่มีต่อบ่าวผู้ศรัทธาของพระองค์นั้น สูงส่งจนถึงระดับสูงสุด เมื่อบ่าวคนนั้นกล่าวว่า: "อัลฮัมดุลิลลาฮ์" อัลลอฮ์จะทรงบันทึกผลตอบแทนแห่งความดีงามให้แก่เขา ซึ่งจะมีน้ำหนักเหนือกว่าตาชั่งอื่นๆ ทั้งหมด ดังที่มีระบุไว้ในสุนัน อิบนุ มาญะฮ์ จากท่านอิบนุ อุมัร (เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ) ว่า ท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ได้เล่าให้พวกเขาฟังว่า มีบ่าวของอัลลอฮ์คนหนึ่งได้กล่าวคำสรรเสริญด้วยถ้อยคำว่า:
Namun demikian, kemurahan dan limpah kurnia Allah ke atas hamba-Nya yang mu'min itu adalah sampai ke tahap setinggi-tingginya apabila hamba itu berkata: "Alhamdulillah", maka Allah akan tuliskan untuknya satu balasan kebaikan yang mengatasi segala timbangan neraca yang lain. Tersebut di dalam sunan Ibn Majah dari Ibn 'Umar r.a. bahawa Rasulullah s.a.w. telah menceritakan kepada mereka, iaitu ada seorang hamba Allah mengucap kepujian dengan kata:
"โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์! มวลการสรรเสริญทั้งปวงเป็นกรรมสิทธิ์ของพระองค์ อย่างที่คู่ควรแก่ความเกรียงไกรแห่งพระพักตร์ (ซาต) ของพระองค์ และความยิ่งใหญ่แห่งอำนาจของพระองค์"
"Wahai Tuhanku! Segala kepujian itu terpulang kepada-Mu, iaitu kepujian yang layak dengan keagungan zat-Mu dan kebesaran kuasa-Mu."
ถ้อยคำนี้ได้สร้างความหนักใจให้แก่มลาอิกะฮ์ผู้บันทึกการงานทั้งสองท่าน โดยทั้งสองไม่ทราบว่าจะบันทึกผลบุญของถ้อยคำนี้อย่างไร มลาอิกะฮ์ทั้งสองจึงขึ้นเฝ้าอัลลอฮ์และกราบทูลต่อพระองค์ว่า: "มีบ่าวของพระองค์คนหนึ่งได้กล่าวคำสรรเสริญที่พวกข้าพระองค์ไม่ทราบว่าจะบันทึกผลตอบแทนของมันอย่างไร?" อัลลอฮ์จึงตรัสถาม (ทั้งๆ ที่พระองค์ทรงรู้ดียิ่งกว่าถึงสิ่งที่บ่าวของพระองค์ได้กล่าวออกไป) ว่า: "คำสรรเสริญใดกันที่บ่าวของข้าได้กล่าวออกมา?" มลาอิกะฮ์ทั้งสองกราบทูลว่า: "เขากล่าวว่า 'โอ้พระผู้อภิบาลของข้าพระองค์ มวลการสรรเสริญทั้งปวงเป็นกรรมสิทธิ์ของพระองค์ อย่างที่คู่ควรแก่ความเกรียงไกรแห่งพระพักตร์ของพระองค์และความยิ่งใหญ่แห่งอำนาจของพระองค์'" อัลลอฮ์จึงตรัสแก่มลาอิกะฮ์ทั้งสองว่า: "จงบันทึกถ้อยคำนั้นไว้ตามที่บ่าวของข้าได้กล่าวออกมา จนกว่าเขาจะได้มาพบกับข้า และข้าเองที่จะเป็นผู้ตอบแทนให้แก่เขา"
ความหมายอันกว้างขวางของคำว่า อัร-ร็อบบ์ (Ar-Rabb)
การผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ด้วยการถวายการแซ่ซ้องสดุดีและการสรรเสริญ สะท้อนถึงความรู้สึกของผู้ศรัทธาที่ตื้นตันใจทันทีที่เขารำลึกถึงอัลลอฮ์ ดังที่เราได้อธิบายไปก่อนหน้านี้ ส่วนวรรคท้ายของอายะฮ์ที่ว่า:
Ucapan ini telah menyulitkan dua malaikat pencatat amalan, kedua-duanya tidak tahu bagaimana hendak menulis pahalanya, lalu kedua-dua malaikat itu mengadap Allah dan berkata kepada-Nya: "Ada seorang hamba mengucapkan pujian yang kami tidak mengetahui bagaimana hendak menulis balasannya?" Firman Allah (Sedangkan Dia lebih mengetahui apa yang telah diucapkan hamba-Nya itu): "Apakah pujian yang telah diucapkan oleh hamba-Ku itu?" Jawab kedua-dua malaikat itu: Dia berkata, "Wahai Tuhanku segala kepujian itu terpulang kepada-Mu, iaitu kepujian yang layak dengan keagungan zat-Mu dan kebesaran kuasa-Mu." Firman Allah kepada kedua-duanya: "Tulislah ucapan itu sebagaimana yang diucapkan oleh hamba-Ku sehingga ia menemui Aku dan Aku sendiri yang akan membalaskannya."
Pengertian Al-Rabb Yang Luas
Bertawajjuh kepada Allah dengan mengemukakan sanjungan dan kepujian menggambarkan perasaan Mu'min yang terharu sebaik sahaja ia teringat kepada Allah sebagaimana telah kami terangkan sebelum ini. Adapun bahagian akhir ayat:
"พระผู้อภิบาลผู้ทรงบริบาลสากลโลก" (2)
"Tuhan yang memelihara semesta alam." (2)
หน้าที่ 3 : ความหมายของรุบูบียะฮ์ และกองขยะแห่งความเชื่อที่เหลวไหล (หน้า 13) Halaman 3 : Konsep Rububiyah & Timbunan Kepercayaan Karut (Muka 13)
...ถือเป็นรากฐานแห่งความเข้าใจหรือหลักความเชื่อของอิสลาม เพราะคุณลักษณะแห่งความเป็นพระผู้อภิบาล (รุบูบียะฮ์) อันสัมบูรณ์และครอบคลุมทั่วทั้งจักรวาลนั้น คือหนึ่งในรากฐานแห่งหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) ของอิสลาม คำว่า "ร็อบบ์ (رَبّ)" หมายถึง ผู้บริบาลรักษา ผู้ทรงอำนาจปกครอง ผู้บริหารจัดการ และผู้ดูแลควบคุมกิจการแห่งการปรับปรุงแก้ไข ตลอดจนภารกิจในการบ่มเพาะขัดเกลา (ตัรบียะฮ์) และการเลี้ยงดูคุ้มครองสิ่งถูกสร้างทั้งหมดของพระองค์
อัลลอฮ์มิได้ทรงสร้างจักรวาลขึ้นมาแล้วปล่อยปละละเลยมันไว้ตามยถากรรม ตรงกันข้าม พระองค์ทรงปรับปรุงให้ดีงาม ทรงพิทักษ์รักษา ทรงบริบาลคุ้มครอง และทรงทะนุถนอมเลี้ยงดูมันอยู่เสมอ ด้วยเหตุนี้ ความสัมพันธ์ระหว่างอัลลอฮ์กับสิ่งถูกสร้างจึงดำเนินอยู่อย่างต่อเนื่องในทุกห้วงเวลาและในทุกสภาวการณ์
แนวคิดเรื่องความเป็นพระผู้อภิบาล (รุบูบียะฮ์) อันสัมบูรณ์ของอัลลอฮ์ที่มีต่อสิ่งถูกสร้างทั้งหมดของพระองค์ คือทางแยกที่แบ่งแยกระหว่างหลักศรัทธาแห่งการให้เอกภาพแด่พระเจ้า (อะกีดะฮ์ เตาฮีด) ที่ชัดเจนและสมบูรณ์แบบ กับหลักศรัทธาที่พร่ามัวซึ่งเกิดขึ้นจากความไม่ชัดเจนและความไม่เด็ดขาดในแก่นแท้ของหลักเตาฮีดนี้ มนุษย์จำนวนมากยอมรับว่าอัลลอฮ์คือพระเจ้าผู้ทรงสร้างจักรวาล แต่ในขณะเดียวกันพวกเขากลับเชื่อถือในพระเจ้าอื่นๆ อีกหลากหลายที่มีอำนาจควบคุมชีวิตของพวกเขา ความเชื่อเช่นนี้ดูแปลกประหลาดและน่าขันยิ่ง แต่ทว่านั่นคือสิ่งที่ได้เคยเกิดขึ้นมาแล้วและกำลังเกิดขึ้นอยู่ในปัจจุบัน อัลกุรอานได้บอกเล่าถึงคำพูดของชนกลุ่มหนึ่งจากพวกตั้งภาคี (มุชริกีน) ที่กราบไหว้บูชาพระเจ้าหลากหลายรูปแบบเหล่านั้นว่า:
adalah menjadi dasar kefahaman atau kepercayaan Islam kerana sifat Rububiyah yang mutlak dan menyeluruh itu merupakan salah satu dari dasar-dasar 'aqidah Islam. Kata-kata "رب" bererti pemelihara, penguasa, pentadbir dan pengurus yang mengendalikan urusan keislahan dan kerja-kerja tarbiyah dan pengasuhan terhadap seluruh makhluk-Nya.
Allah tidak menciptakan alam kemudian membiarkannya begitu sahaja. Malah Dia memperelok, menjaga, memelihara dan mengasuhnya kerana itu hubungan di antara Allah dan makhluk sentiasa berterusan di setiap waktu dan keadaan.
Konsep Rububiyah Allah yang mutlak terhadap seluruh makhluk-Nya merupakan persimpangan jalan yang memisahkan di antara 'aqidah Tauhid yang jelas dan sempurna dengan 'aqidah yang kabur yang terjadi akibat dari ketidakjelasan dan ketidaktegasan hakikat Tauhid ini. Ramai manusia yang mengakui Allah sebagai Tuhan Pencipta alam, tetapi di samping itu mereka mempercayai berbagai-bagai tuhan yang lain yang menguasai kehidupan mereka. Kepercayaan yang seperti ini nampak jelas aneh dan lucu, tetapi itulah yang telah berlaku dan sedang berlaku. Al-Qur'an telah menceritakan tentang perkataan sekumpulan kaum Musyrikin yang menyembah bermacam-macam tuhan itu:
"พวกเรามิได้เคารพบูชาสิ่งเหล่านั้น เว้นแต่เพื่อให้พวกมันนำพาเราให้เข้าใกล้อัลลอฮ์ยิ่งขึ้นเท่านั้น" (ซูเราะฮ์ อัซ-ซุมัร : 3)
"Kami tidak menyembah mereka melainkan supaya mereka mendampingkan kami lebih dekat kepada Allah." (Surah az-Zumar: 3)
และอัลกุรอานยังได้บอกเล่าถึงชนกลุ่มหนึ่งจากชาวคัมภีร์ (อะฮ์ลุลกิตาบ) อีกด้วยว่า:
Al-Qur'an juga telah menceritakan tentang sekumpulan Ahlil-Kitab:
"พวกเขาได้ยึดเอาบรรดานักปราชญ์และบาทหลวงของพวกเขาเป็นพระผู้อภิบาล (อัรบาบ) อื่นจากอัลลอฮ์" (ซูเราะฮ์ อัต-เตาบะฮ์ : 31)
"Mereka mengambil ulama'-ulama' dan paderi-paderi mereka selaku tuhan-tuhan yang lain dari Allah." (Surah at-Taubah: 31)
หลักความเชื่อแบบญาฮิลียะฮ์ที่ตั้งอยู่ตามดินแดนต่างๆ ในยามที่อิสลามมาถึงนั้น เต็มไปด้วยความเชื่อในพระเจ้าหลากหลายรูปแบบ ซึ่งถูกจัดให้เป็นพระเจ้าองค์เล็กๆ ควบคู่ไปกับพระเจ้าองค์ใหญ่ตามความนึกคิดของพวกเขา
แนวคิดเรื่องความเป็นพระผู้อภิบาล (รุบูบียะฮ์) อันสัมบูรณ์ของอัลลอฮ์ที่อิสลามนำมา
แนวคิดเรื่องรุบูบียะฮ์อันสัมบูรณ์ที่ครอบคลุมทั่วทั้งจักรวาลซึ่งบรรจุอยู่ในซูเราะฮ์นี้ คือทางแยกที่แบ่งแยกระหว่างหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) ที่เป็นระเบียบแบบแผนอันรัดกุม กับหลักศรัทธาที่สับสนวุ่นวาย แนวคิดนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ทั้งจักรวาลผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ผู้ทรงเอกะ ผู้ทรงมีอำนาจอย่างสมบูรณ์ และปฏิเสธพระเจ้าอื่นๆ ทั้งหมด ตลอดจนขจัดความสับสนงุนงงในการต้องผินหน้าไปหาพระเจ้าหลากหลายรูปแบบเหล่านั้น และท้ายที่สุดเพื่อให้หัวใจของสรรพสิ่งทั้งมวลในจักรวาลมีความสงบและร่มเย็นอยู่ภายใต้ร่มเงาและความเป็นพระผู้อภิบาล (รุบูบียะฮ์) อันเป็นนิรันดร์ของอัลลอฮ์ และภายใต้การบริบาลคุ้มครองของพระองค์ที่ไม่เคยขาดตอนและไม่เคยสูญหายไป มิใช่เป็นไปตามทัศนะของอริสโตเติล (Aristotle) — ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นจุดสูงสุดของความเข้าใจทางปรัชญา — ที่กล่าวว่า อัลลอฮ์ได้ทรงสร้างจักรวาลขึ้นมาแล้วพระองค์ก็ไม่ทรงใยดีต่อมันอีกเลยด้วยเหตุผลว่า ฐานันดรของอัลลอฮ์นั้นสูงส่งเกินไปและไม่คู่ควรที่จะมาครุ่นคิดถึงสิ่งที่ต่ำต้อยกว่าพระองค์ และเพราะอัลลอฮ์จะทรงครุ่นคิดถึงแต่เพียงองค์ (ซาต) ของพระองค์เองเท่านั้น อริสโตเติลผู้แสดงทัศนะนี้ออกมา คือนักปรัชญาผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด และสติปัญญาของเขาก็ถือเป็นสติปัญญาของมนุษย์ที่สูงส่งที่สุดแล้ว
กองขยะแห่งความเชื่อที่เหลวไหลจำเป็นต้องได้รับคำชี้แจงที่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าจากอัลกุรอาน
อิสลามได้มาถึงในยามที่โลกนี้เต็มไปด้วยกองทับถมแห่งความเชื่อ แนวคิด นิทานปรัมปรา ทัศนะทางปรัชญา และความเชื่อถือที่เหลวไหลไร้สาระ ซึ่งปะปนกันมั่วไปหมดระหว่างความจริงกับความเท็จ ระหว่างสิ่งที่ถูกต้องกับสิ่งที่จอมปลอม ระหว่างศาสนากับเรื่องงมงายไร้สาระ (คุรอฟาต) ระหว่างปรัชญากับนิทานหลอกเด็ก และมโนธรรมของมนุษย์ในเวลานั้นก็ได้แต่คลำทางอย่างสะเปะสะปะอยู่ในความมืดมิดอันอนธการ และอยู่ในความนึกคิดคาดเดาโดยไม่ได้ยืนอยู่บนความเชื่อมั่นใดๆ เลย
ทะเลทรายอันเวิ้งว้างที่ไร้ซึ่งความมั่นคงใดๆ ไร้ซึ่งความเชื่อมั่นใดๆ และไร้ซึ่งแสงสว่างใดๆ นั่นแหละคือสิ่งที่เป็นฉากหลังซึ่งห้อมล้อมความเข้าใจและแนวคิดของมนุษย์ที่มีต่ออัลลอฮ์ ต่อคุณลักษณะของพระองค์ และต่อความสัมพันธ์ของพระองค์กับบรรดาสิ่งถูกสร้างของพระองค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือความสัมพันธ์ระหว่างอัลลอฮ์กับมนุษย์
ด้วยเหตุนี้เอง มโนธรรมของมนุษย์จึงไม่สามารถมีหลักยึดที่มั่นคงเกี่ยวกับเรื่องราวของจักรวาลนี้ เรื่องราวของตัวพวกเขาเอง และเรื่องราวของระบบชีวิตของพวกเขาได้เลย ก่อนที่พวกเขาจะได้รับหลักยึดที่มั่นคงเกี่ยวกับเรื่องราวของหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) ของพวกเขา เรื่องราวของความเข้าใจที่มีต่อพระเจ้าของพวกเขาและคุณลักษณะของพระองค์ และก่อนที่พวกเขาจะได้รับความเชื่อมั่นที่ชัดเจนและเที่ยงตรงท่ามกลางความมืดบอด ท่ามกลางการหลงทาง และท่ามกลางกองทับถมแห่งความเชื่อที่เหลวไหลไร้สาระเหล่านั้น
คนผู้หนึ่งจะไม่สามารถเข้าใจได้เลยว่าความมั่นคงนี้มีความจำเป็นมากเพียงใด จนกว่าเขาจะได้ล่วงรู้ว่ากองทับถมแห่งความเชื่อที่เหลวไหลไร้สาระนั้นมีขนาดมหึมาเพียงใด และจนกว่าเขาจะได้ตรวจสอบดูความหลงผิดที่อัดแน่นไปด้วยความเชื่อ ความเข้าใจ นิทานปรัมปรา ทัศนะทางปรัชญา มุมมองที่เหลวไหล และความคิดที่สับสนวุ่นวายหลากหลายรูปแบบ ซึ่งได้เข้ามาแปดเปื้อนและครอบงำมโนธรรมของมนุษย์ นี่คือสภาพการณ์ที่อิสลามได้พบเมื่อครั้งที่อิสลามมาถึง สิ่งที่เราได้กล่าวถึงอย่างคร่าวๆ เกี่ยวกับความเชื่อเหล่านั้นเป็นเพียงเศษเสี้ยวเล็กๆ เท่านั้น (ในการอรรถาธิบายซูเราะฮ์ต่างๆ ของอัลกุรอานข้างหน้า จะได้ตีแผ่รูปแบบความเชื่อที่หลากหลายเหล่านั้น...
'Aqidah-'aqidah jahiliyah yang tegak di merata negeri semasa kedatangan Islam penuh dengan kepercayaan kepada berbagai-bagai tuhan yang disifatkan sebagai tuhan-tuhan kecil di samping tuhan yang agung mengikut sangkaan mereka.
Konsep Rububiyah Allah Yang Mutlak Yang Dibawa Oleh Islam
Konsep Rububiyah yang mutlak yang meliputi seluruh alam yang terkandung di dalam surah ini merupakan persimpangan jalan yang memisahkan di antara 'aqidah yang tersusun rapi dengan 'aqidah yang kacau-bilau. Konsep ini bertujuan supaya seluruh alam bertawajjuh kepada Allah yang Tunggal yang Berkuasa Penuh dan menolak semua tuhan yang lain, juga menghapuskan kebingungan bertawajjuh kepada bermacam-macam tuhan itu, dan seterusnya supaya hati seluruh alam tenang dan tenteram kepada naungan dan Rububiyah Allah yang kekal dan pemeliharaan-Nya yang tidak pernah putus dan tak kunjung hilang, bukannya seperti pendapat Aristotle - yang dianggap sebagai setinggi-tinggi kefahaman falsafah yang mengatakan bahawa Allah telah menciptakan alam kemudian Ia tidak mempedulikannya dengan alasan kerana martabat Allah itu begitu tinggi dan tidak wajar untuk memikirkan sesuatu yang rendah dari-Nya dan kerana Allah hanya memikirkan tentang Zat-Nya sahaja. Aristotle yang mengeluarkan pendapat ini merupakan ahli falsafah yang paling besar dan akalnya merupakan akal manusia yang paling tinggi.
Timbunan Sampah Sarap Kepercayaan Yang Karut Memerlukan Penerangan Al-Qur'an Yang Berulang-ulang
Islam datang ketika dunia dipenuhi dengan timbunan 'aqidah-'aqidah, pemikiran-pemikiran, dongeng-dongeng, pendapat-pendapat falsafah, kepercayaan-kepercayaan yang karut-marut, yang bercampur aduk di antara yang benar dengan yang batil, yang betul dengan yang palsu, agama dengan khurafat, falsafah dengan dongeng, dan hati nurani manusia di waktu itu meraba-raba dalam gelap-gelita dan dalam sangkaan-sangkaan tanpa berpijak pada suatu keyakinan.
Padang gurun yang tidak mempunyai sebarang kemantapan, sebarang keyakinan dan sebarang nur itulah yang (menjadi latar belakang) yang melingkungi kefahaman dan pemikiran manusia terhadap Allah, sifat-sifat-Nya, hubungan-Nya dengan para makhluk-Nya terutama hubungan di antara Allah dan manusia.
Oleh sebab itu hati nurani manusia tidak berupaya memperolehi satu pegangan yang kukuh mengenai persoalan alam ini, persoalan diri mereka sendiri dan persoalan sistem hidup mereka sebelum mereka memperolehi pegangan yang kukuh mengenai persoalan 'aqidah mereka, persoalan kefahaman terhadap Tuhan mereka dan sifat-sifat-Nya, dan sebelum mereka mendapat satu keyakinan yang jelas dan lurus di tengah kebutaan, di tengah-tengah kesesatan dan di tengah-tengah timbunan kepercayaan yang karut itu.
Seseorang itu tidak dapat memahami betapa perlunya kemantapan ini sehingga ia mengetahui betapa besarnya timbunan kepercayaan yang karut itu, dan sehingga ia memeriksa kesesatan yang penuh dengan berbagai-bagai 'aqidah, berbagai-bagai kefahaman, berbagai-bagai dongeng, berbagai-bagai pendapat falsafah, berbagai-bagai tanggapan yang karut dan berbagai-bagai fikiran yang kacau yang mencemari dan mempengaruhi hati nurani manusia. Inilah keadaan yang didapati oleh Islam ketika ia datang. Apa yang kami sebut secara sepintas lalu mengenai kepercayaan-kepercayaan ini hanya satu bahagian yang kecil sahaja. (Dalam pentafsiran surah-surah Al-Qur'an kelak akan dibentangkan berbagai-
หน้าที่ 4 : อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 3 และพระเจ้าในอิสลาม (หน้า 14) Halaman 4 : Pentafsiran Ayat 3 & Tuhan Dalam Islam (Muka 14)
...ซึ่งอัลกุรอานได้นำมาจัดการและหักล้างไว้อย่างครบถ้วนและสมบูรณ์แบบ)
ด้วยเหตุนี้เอง ความเอาใจใส่อันดับแรกของอิสลามจึงมุ่งตรงไปที่ความพยายามในการชำระล้างปริมณฑลแห่งหลักศรัทธาว่าด้วยพระเจ้า (อะกีดะฮ์) ให้สะอาดบริสุทธิ์เสียก่อน การวางรากฐานความเข้าใจที่สร้างความเชื่อมั่นให้แก่มโนธรรมเกี่ยวกับเรื่องของอัลลอฮ์และคุณลักษณะของพระองค์ ตลอดจนความสัมพันธ์ของพระองค์กับสิ่งถูกสร้างของพระองค์ และความสัมพันธ์ของสิ่งถูกสร้างที่มีต่อพระองค์ อย่างเด็ดขาดและมั่นใจ
ดังนั้น ความเชื่อมั่นในหลักเตาฮีดที่สมบูรณ์ บริสุทธิ์ สะอาดสะอ้าน และครอบคลุมรอบด้าน โดยไม่ปะปนกับสิ่งแปลกปลอมใดๆ ไม่ว่าจะจากที่ใกล้หรือที่ไกล จึงเป็นรากฐานแห่งความเข้าใจและความเชื่อที่อิสลามนำมา และอิสลามก็ยังคงเพียรพยายามอย่างต่อเนื่องในการชำระล้างความเชื่อนี้ภายในมโนธรรมของมนุษย์ และตรวจสอบทุกความคิดที่สกปรกที่วนเวียนอยู่รอบๆ แก่นแท้ของหลักเตาฮีดนี้ เพื่อให้มันสะอาดบริสุทธิ์พ้นจากความสับสนและความคลุมเครือทั้งปวง เพื่อที่มันจะได้ตั้งมั่นอย่างแข็งแกร่งโดยไม่มีทัศนคติที่เหลวไหลใดๆ เล็ดลอดเข้ามาได้เลยไม่ว่าในรูปแบบใดก็ตาม เช่นนั้นแหละที่อิสลามได้ให้คำตัดสินชี้ขาดที่ชัดเจนและกระจ่างแจ้งอย่างยิ่งเกี่ยวกับคุณลักษณะของอัลลอฮ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคุณลักษณะที่เกี่ยวข้องกับความเป็นพระผู้อภิบาล (รุบูบียะฮ์) อันสัมบูรณ์ของพระองค์ กองขยะแห่งความเชื่อที่เหลวไหลส่วนใหญ่ที่ปรากฏอยู่ในทะเลทรายแห่งการหลงทางนั้น ก็คือขยะแห่งทัศนะทางปรัชญาและหลักความเชื่อที่สับสนวุ่นวาย มุมมองที่ยุ่งเหยิง และนิทานปรัมปราที่เหลวไหลเกี่ยวกับเรื่องคุณลักษณะของพระเจ้าซึ่งเป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่งยวด เพราะมันคือเรื่องที่ส่งผลกระทบอย่างใหญ่หลวงต่อมโนธรรมของมนุษย์และต่อจรรยามารยาทของพวกเขา
ผู้ใดก็ตามที่ศึกษาค้นคว้าถึงความพยายามอย่างต่อเนื่องที่อิสลามได้กระทำ เพื่อสถาปนาคำตัดสินชี้ขาดเกี่ยวกับองค์ของอัลลอฮ์ คุณลักษณะของพระองค์ และความสัมพันธ์ของพระองค์กับสิ่งถูกสร้างของพระองค์ ซึ่งก็คือความพยายามในรูปแบบของคำชี้แจงในตัวบทต่างๆ ของอัลกุรอานที่มีอยู่มากมาย โดยไม่ได้ศึกษาถึงกองขยะ (แห่งความเชื่อที่เหลวไหล) อันหนักอึ้งที่ดำรงอยู่ในทะเลทรายอันกว้างใหญ่ไพศาลที่ซึ่งมนุษยชาติได้หลงทางอยู่นั้น เขาย่อมไม่อาจเข้าใจไปได้ไกลถึงเพียงนั้น เรื่องนี้จำเป็นต้องอาศัยคำชี้แจงของอัลกุรอานที่ย้ำเตือนซ้ำแล้วซ้ำเล่า และจำเป็นต้องอาศัยการตรวจสอบอย่างละเอียดถี่ถ้วนในทุกตรอกซอกซอยและทุกประตูแห่งมโนธรรม แต่ด้วยการศึกษาค้นคว้าถึงกองขยะเหล่านั้นแหละ จะทำให้ทราบได้ว่าความพยายามอย่างต่อเนื่องนั้นมีความจำเป็นมากเพียงใด และบทบาทที่หลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) ของอิสลามได้กระทำนั้นยิ่งใหญ่เพียงใด ในการปลดปล่อยมโนธรรมของมนุษย์ให้เป็นอิสระจากความเหนื่อยล้าในการคลำทางสะเปะสะปะและลอยเคว้งคว้างอยู่ท่ามกลางพระเจ้าจอมปลอม ความเชื่อถือ และนิทานปรัมปราที่เหลวไหลไร้สาระทั้งหลาย
ความงดงาม ความสมบูรณ์แบบ และความสมดุลแห่งอะกีดะฮ์ของอิสลาม ตลอดจนความเรียบง่ายแห่งแก่นแท้ของหลักเตาฮีดอันยิ่งใหญ่ที่อิสลามเชิดชูขึ้นนั้น จะไม่ปรากฏชัดเจนแก่หัวใจและสติปัญญาของมนุษย์อย่างกระจ่างแจ้งที่สุด จนกว่ามันจะได้ศึกษาและตรวจสอบกองขยะแห่งญาฮิลียะฮ์ที่มาจากความเชื่อ ความศรัทธา นิทานปรัมปรา และปรัชญาต่างๆ เสียก่อน โดยเฉพาะอย่างยิ่งสิ่งที่กล่าวถึงแก่นแท้แห่งความเป็นพระเจ้าและความสัมพันธ์ของพระองค์กับจักรวาล เมื่อนั้นแหละที่จะประจักษ์ชัดว่า อะกีดะฮ์ของอิสลามคือความเมตตา (เราะห์มัต) ที่แท้จริงต่อหัวใจและสติปัญญา นั่นคือความเมตตาที่เปี่ยมไปด้วยความงดงามและความเรียบง่าย ความชัดเจนและความสมดุล ความใกล้ชิด ความอบอุ่นคุ้นเคย และความสัมพันธ์ที่สอดคล้องกลมกลืนโดยตรงและลึกซึ้งกับธรรมชาติพื้นฐาน (ฟิฏเราะฮ์) ของมนุษย์
อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 3
ความสัมพันธ์แห่งความรักอันอบอุ่นและความเมตตาสงสารของอัลลอฮ์ที่มีต่อมนุษย์
bagai bentuk kepercayaan itu yang diolahkan oleh Al-Qur'an dengan pengolahan yang lengkap dan sempurna).
Oleh sebab itulah perhatian pertama Islam adalah lebih dahulu ditujukan kepada usaha membersihkan bidang 'aqidah ketuhanan, menetapkan kefahaman yang meyakinkan hati nurani mengenai persoalan Allah dan sifat-sifat-Nya, dan hubungan-Nya dengan para makhluk-Nya dan hubungan para makhluk dengan-Nya secara tegas dan yakin.
Oleh sebab itulah kepercayaan Tauhid yang sempurna, tulen, bersih dan menyeluruh, tidak bercampur dengan sesuatu yang asing sama ada dari dekat atau dari jauh, merupakan landasan kefahaman dan kepercayaan yang dibawa oleh Islam, dan Islam terus berusaha membersihkan kepercayaan ini di dalam hati nurani manusia dan memeriksa setiap fikiran yang kotor di sekitar hakikat Tauhid itu supaya ia bersih dari segala kekeliruan dan kesamaran dan supaya tetap teguh tanpa dimasuki tanggapan yang karut baik dari apa-apa bentuk sekalipun. Demikianlah Islam memberi kata pemutus yang begitu jelas dan terang mengenai sifat-sifat Allah terutama sifat-sifat yang ada hubungan dengan sifat Rububiyah yang mutlak. Kebanyakan timbunan sampah sarap kepercayaan yang wujud di padang gurun kesesatan itu ialah sampah pendapat-pendapat falsafah dan 'aqidah-'aqidah yang simpang-siur, tanggapan-tanggapan yang kacau dan dongeng-dongeng yang karut tentang persoalan sifat-sifat ketuhanan yang amat penting ini, iaitu persoalan yang mempunyai kesan yang amat besar di dalam hati nurani manusia dan budi pekerti mereka.
Sesiapa yang mengkaji usaha-usaha yang berterusan yang telah dilakukan oleh Islam untuk menegakkan kata pemutus mengenai Zat Allah, sifat-sifat-Nya dan hubungan-Nya dengan para makhluk-Nya, iaitu usaha-usaha dalam bentuk penerangan nas-nas Al-Qur'an yang begitu banyak tanpa mengkaji timbunan sampah-sarap (kepercayaan karut) yang berat yang wujud di padang gurun yang amat luas, di mana sesatnya umat manusia itu, mungkin tidak dapat memahami sejauh itu. Ia memerlukan kepada penerangan Al-Qur'an yang berulang-ulang itu dan kepada pemeriksaan yang begitu teliti di segala lorong dan pintu hati nurani. Tetapi dengan mengkaji timbunan sampah-sarap itu dapatlah diketahui betapa perlunya usaha-usaha yang berterusan itu dan betapa besarnya peranan yang dilakukan oleh 'aqidah Islam untuk membebaskan hati nurani manusia dari kepenatan meraba-raba dan terumbang-ambing di antara berbagai-bagai tuhan palsu, kepercayaan-kepercayaan dan dongeng-dongeng yang karut-marut.
Keindahan, kesempurnaan dan keseimbangan 'aqidah Islam dan kemudahan hakikat Tauhid yang agung yang didokong oleh Islam itu tidak terserlah kepada hati dan akal manusia seterang yang terserlah kepadanya setelah ia lebih dahulu mengkaji dan menyelidiki timbunan sampah-sarap jahiliyah dari berbagai-bagai 'aqidah, kepercayaan, dongeng dan falsafah-falsafah terutama yang memperkatakan tentang hakikat ketuhanan dan hubungan-Nya dengan alam. Ketika inilah terserlah bahawa 'aqidah Islam benar-benar merupakan rahmat yang haqiqi kepada hati dan akal, iaitu satu rahmat yang mengandungi keindahan dan kemudahan, kejelasan dan keseimbangan, kehampiran, kemesraan, dan hubungan harmoni secara langsung yang mendalam dengan fitrah manusia.
Pentafsiran ayat 3
Hubungan Kasih Mesra Dan Belas Kasihan Allah Terhadap Manusia
"ผู้ทรงเมตตาเสมอ และผู้ทรงกรุณาปรานี" (3)
"Yang Maha Penyayang dan Maha Pengasih." (3)
คุณลักษณะทั้งสองนี้ ซึ่งครอบคลุมทุกความหมายของความเอ็นดูสงสารและความรักความเมตตาในทุกสภาวะและทุกปริมณฑลของมัน ได้ถูกนำมากล่าวซ้ำอีกครั้งหนึ่งในใจกลางของซูเราะฮ์ เพื่อเน้นย้ำให้เห็นถึงเอกลักษณ์ที่ชัดเจนของแนวคิดเรื่องความเป็นพระผู้อภิบาล (รุบูบียะฮ์) อันสมบูรณ์แบบของอัลลอฮ์ และเพื่อวางรากฐานแห่งความสัมพันธ์อันเป็นนิรันดร์ระหว่างอัลลอฮ์กับบรรดาสิ่งถูกสร้างของพระองค์ นั่นคือความสัมพันธ์แห่งความรักความเมตตาและความเอ็นดูสงสาร ซึ่งกระตุ้นให้เกิดความกตัญญูขอบคุณและการแซ่ซ้องสดุดี เป็นความสัมพันธ์ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้สึกสงบสุขและอบอุ่นคุ้นเคย ด้วยเหตุนี้เอง ความกตัญญูขอบคุณและการแซ่ซ้องสดุดีจึงเป็นการตอบรับตามธรรมชาติต่อความเมตตาแห่งความรักและความเอ็นดูสงสารอันอ่อนโยนนุ่มนวลนั้น
พระเจ้าในอิสลาม และพระเจ้าในศาสนาแห่งการตั้งภาคี (ชิริก)
พระเจ้าที่ได้รับการเคารพภักดีในอิสลาม มิได้ทรงไล่ล่าปวงบ่าวของพระองค์เหมือนศัตรูที่ไล่ล่าศัตรู ดังเช่นที่บรรดาพระเจ้าหรือทวยเทพแห่งโอลิมปัส (Olympus - สถานที่พำนักของทวยเทพกรีก) กระทำกันในยามที่พวกเทพเหล่านั้นถูกครอบงำด้วยความปรารถนาและอารมณ์โกรธเกรี้ยว ดังที่ถูกพรรณนาไว้ในนิทานปรัมปราของพวกเขา และพระเจ้าในอิสลามก็มิได้ทรงวางแผนการหลอกลวงเพื่อแก้แค้นปวงบ่าวของพระองค์ ดังที่ถูกกล่าวอ้างในนิทานปรัมปราที่ถูกบิดเบือนในพันธสัญญาเดิม (คัมภีร์เตารอต) ดังที่มีเล่าไว้ในนิทานเรื่องหอคอยบาเบล (Babel) บทที่สิบสองของคัมภีร์ปฐมกาล (Sifrut-Takwin / Genesis)¹:
เชิงอรรถที่ 1 (จากหน้า 14 ต่อเนื่องไปหน้า 15):
¹ "ประชากรทั่วทั้งโลกต่างใช้ภาษาเดียวกันและพูดจาด้วยถ้อยคำเดียวกัน เมื่อพวกเขาอพยพไปทางทิศตะวันออก ณ ที่นั้นพวกเขาได้พบที่ราบแห่งหนึ่งในแผ่นดินชินอาร์ (Sinar) แล้วพวกเขาก็ตั้งถิ่นฐานอยู่ที่นั่น พวกเขากล่าวแก่กันและกันว่า 'มาเถิด ให้พวกเราทำอิฐและเผามันให้สุก' พวกเขาใช้อิฐแทนหินและใช้ยางมะตอยแทนปูนสอ แล้วพวกเขาก็กล่าวว่า 'มาเถิด ให้พวกเราสร้างเมืองขึ้นเมืองหนึ่งพร้อมกับหอคอยที่ยอดของมันสูงเทียมฟ้า และให้พวกเราสร้างชื่อเสียงไว้สำหรับพวกเรา เพื่อที่พวกเราจะได้ไม่แตกสานซ่านเซ็นไปทั่วผืนแผ่นดิน' แล้วพระเจ้าก็เสด็จลงมาทอดพระเนตรเมืองและหอคอยที่มนุษย์กำลังสร้างขึ้นนั้น แล้วพระเจ้าก็ตรัสว่า 'ดูเถิด พวกเขาทั้งหมดเป็นชนชาติเดียวกันและใช้ภาษาเดียวกัน และนี่คือจุดเริ่มต้นของสิ่งที่พวกเขาจะกระทำต่อไป บัดนี้จะไม่มีสิ่งใดขัดขวางพวกเขาจากการกระทำทุกสิ่งที่พวกเขาคิดจะทำได้เลย มาเถิด ให้เราลงไปและทำให้ภาษาของพวกเขาสับสนวุ่นวายกลายเป็นภาษาต่างๆ เพื่อที่พวกเขาจะได้ไม่เข้าใจภาษาของกันและกันอีก' แล้วพระเจ้าก็ทรงทำให้พวกเขาแตกแยกกระจัดกระจายออกไปทั่วผืนแผ่นดิน และพวกเขาก็ยุติการสร้างเมืองนั้น ด้วยเหตุนี้สถานที่แห่งนั้นจึงถูกเรียกว่า บาบิล (Babil - ซึ่งแปลว่า การทำให้สับสนในภาษา) เพราะพระเจ้าได้ทรงทำให้ภาษาของประชากรโลกสับสนวุ่นวาย และทรงทำให้พวกเขากระจัดกระจายไปทั่วทุกมุมโลก" (แปลโดยตรงจากคัมภีร์เตารอต - ฉบับภาษาอังกฤษ)
Kedua-dua sifat yang meliputi segala pengertian kasihan belas dan kasih sayang dalam segala keadaan dan bidangnya ini diulangi sekali lagi di tengah-tengah ayat untuk menonjolkan lagi ciri yang jelas dari konsep Rububiyah Allah yang sempurna, dan untuk menegakkan asas-asas hubungan yang kekal di antara Allah dengan makhluk-makhluk-Nya iaitu hubungan kasih sayang dan belas kasihan yang merangsangkan kesyukuran dan sanjungan, hubungan yang ditegakkan di atas rasa ketenteraman dan kemesraan. Oleh sebab itulah kesyukuran dan sanjungan itu merupakan sambutan semulajadi terhadap rahmat kasih sayang dan belas kasihan yang lemah-lembut itu.
Tuhan Dalam Islam Dan Tuhan Dalam Agama Syirik
Tuhan yang disembah di dalam Islam tidak memburu para hamba-Nya seperti musuh memburu musuh sebagaimana yang dilakukan oleh tuhan-tuhan atau dewa-dewa Olympus (tempat kediaman dewa-dewa) di sa'at-sa'at mereka dilanda keinginan-keinginan dan kemarahan-kemarahan seperti yang digambarkan oleh dongeng-dongeng mereka. Tuhan di dalam Islam tidak merancangkan tipu daya membalas dendam terhadap para hamba-Nya seperti yang didakwa oleh dongeng-dongeng yang dipalsukan di dalam perjanjian lama (Taurat) sebagaimana diceritakan di dalam dongeng Babel Bab Dua Belas Sifrut-Takwin (Bahagian Penciptaan)¹:
¹ Seluruh penduduk bumi menggunakan bahasa yang sama dan bercakap dengan percakapan yang sama. Apabila mereka berpindah ke kawasan timur, di sana mereka menemui satu perlembahan di negeri Syin'ar lalu mereka pun tinggal di sana. Mereka berkata satu sama lain, "Marilah kita buat bata dan membakarnya!" Mereka menggunakan bata-bata sebagai batu dan menggunakan tar sebagai simen. Lalu mereka berkata: "Marilah kita sendiri membina sebuah bandar dengan sebuah menara yang kemuncaknya mencakar langit dan marilah kita mengadakan satu nama untuk kita supaya kita tidak pecah bertaburan di merata pelusuk bumi." Lalu Tuhan turun untuk melihat bandar dan menara yang hendak dibina oleh manusia itu kemudian Tuhan berkata: "Memang benar mereka semua menggunakan satu bahasa yang sama dan inilah permulaan apa yang mereka akan buat. Sekarang mereka tidak dilarang untuk berbuat apa sahaja yang mereka mahu membuatnya. Marilah kita turun dan pecahkan bahasa mereka kepada berbagai-bagai bahasa supaya mereka tidak dapat memahami satu sama lain." Kemudian Tuhan pecahbelahkan mereka bertaburan di muka bumi dan mereka pun berhenti membina bandar itu. Oleh sebab itu tempat ini digelarkan Babil (yang bererti memecahbelahkan bahasa) kerana Tuhan memecahbelahkan bahasa penduduk bumi dan menjadikan mereka bertaburan di merata pelusuk negeri di bumi. (Terjemahan secara langsung dari Taurat Inggeris).
หน้าที่ 5 : อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 4 และการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์ (หน้า 15) Halaman 5 : Pentafsiran Ayat 4 & Kepercayaan Kepada Hari Akhirat (Muka 15)
อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 4
Pentafsiran ayat 4
"พระผู้ทรงครองอำนาจสูงสุดในวันแห่งการตอบแทน" (4)
"Tuhan yang menguasai Hari Pembalasan." (4)
นี่คือหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) พื้นฐานที่ยิ่งใหญ่อย่างยิ่ง และส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อชีวิตทั้งหมดของมนุษย์ นั่นคือ หลักศรัทธาพื้นฐานเรื่องการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์ (วันปรโลก) คำว่า "ผู้ทรงครองอำนาจ" หรือ "ผู้ทรงเป็นเจ้าของสิทธิ์ขาด (มาลิก)" สื่อถึงระดับแห่งอำนาจที่สูงส่งที่สุด ส่วน "วันแห่งการตอบแทน (เยามิดดีน)" ก็คือวันแห่งการตัดสินชี้ขาดผลตอบแทนในโลกอาคิเราะฮ์ มีผู้คนจำนวนมากที่เชื่อในความเป็นพระเจ้า (อุลูฮียะฮ์) ของอัลลอฮ์ และเชื่อว่าอัลลอฮ์คือผู้ทรงสร้างจักรวาลนี้ขึ้นมาเป็นครั้งแรก แต่ทว่าพวกเขากลับไม่เชื่อในวันแห่งการตอบแทน สภาพของคนบางกลุ่มในหมู่พวกเขาได้รับการบอกเล่าไว้ในอัลกุรอานว่า:
Ini merupakan 'aqidah pokok yang amat besar dan mempunyai kesan yang amat mendalam dalam seluruh hidup manusia, iaitu 'aqidah pokok mempercayai Hari Akhirat. Kata-kata "yang menguasai" atau "penguasa" membayangkan darjah kuasa yang paling tinggi. "Hari Pembalasan" ialah hari penentuan balasan di Akhirat. Ramai orang yang percaya kepada Uluhiyah Allah dan percaya bahawa Allahlah yang menciptakan alam buana ini bagi pertama kali, namun demikian mereka tidak percaya kepada Hari Balasan. Keperihalan setengah-setengah mereka telah diceritakan oleh Al-Qur'an:
"และหากเจ้าถามพวกเขาว่า: ผู้ใดคือผู้สร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน? แน่นอนพวกเขาจะตอบว่า: อัลลอฮ์" (ซูเราะฮ์ อัซ-ซุมัร : 38)
"Dan jika engkau bertanya mereka: Siapakah yang telah menciptakan langit dan bumi nescaya mereka menjawab: Allah." (Surah az-Zumar: 38)
ต่อมา ในซูเราะฮ์อื่น อัลกุรอานได้บอกเล่าถึงสภาพของพวกเขาอีกว่า:
Kemudian dalam surah yang lain Al-Qur'an menceritakan hal mereka:
"ทว่าพวกเขาประหลาดใจที่ได้มีผู้ตักเตือนคนหนึ่งจากหมู่พวกเขาเองมายังพวกเขา แล้วบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาก็กล่าวว่า: นี่คือเรื่องที่แปลกประหลาดยิ่งนัก! (2) เมื่อพวกเราตายไปแล้วและกลายเป็นผุยผงดินไปแล้วกระนั้นหรือ (ที่เราจะถูกทำให้ฟื้นคืนชีพขึ้นมาใหม่)? นั่นคือการหวนกลับที่ห่างไกลยิ่งนัก (เป็นไปไม่ได้) (3)" (ซูเราะฮ์ กอฟ : 2-3)
"Bahkan mereka hairan kerana mereka telah didatangi seorang Rasul yang memberi peringatan dari kalangan mereka sendiri, lalu berkatalah orang-orang kafir: ini adalah suatu perkara yang amat aneh. (2) Apakah setelah kami mati dan menjadi tanah (kami akan dihidupkan kembali)? Itu adalah suatu perkembalian yang amat jauh. (3)" (Surah Qaf: 2-3)
ความเร้นลับเบื้องหลังการศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮ์
การศรัทธาต่อวันแห่งการตอบแทน คืออีกหนึ่งหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) พื้นฐานในอิสลาม คุณค่าของความเชื่อนี้ก็คือ มันได้วางสายตาและหัวใจของมนุษย์ไว้ที่โลกอีกโลกหนึ่งหลังจากที่โลกดุนยานี้สิ้นสุดลง เพื่อที่พวกเขาจะได้ไม่ถูกพันธนาการอยู่กับความต้องการทางโลกนี้มากเกินไป และเพื่อที่พวกเขาจะได้ไม่กระวนกระวายใจในการที่จะต้องได้รับผลตอบแทนและรางวัลจากความพากเพียรของพวกเขาภายในช่วงอายุขัยอันแสนสั้นของพวกเขาบนโลกที่มีขีดจำกัดใบนี้ และในยามนั้นเองที่พวกเขาจะสามารถปฏิบัติการงานต่างๆ เพื่ออัลลอฮ์อย่างบริสุทธิ์ใจ และพร้อมที่จะอดทนรอคอยรางวัลตอบแทนตามที่อัลลอฮ์ทรงกำหนดไว้ ไม่ว่าจะในโลกนี้หรือในโลกอาคิเราะฮ์ก็ตาม พวกเขาพร้อมที่จะรอคอยด้วยความสงบนิ่งและเชื่อมั่นในผลตอบแทนที่ดีงามนั้น ควบคู่ไปกับการยึดมั่นในสัจธรรม พวกเขาพร้อมที่จะรอคอยด้วยความสบายใจ เปิดอกกว้าง และเปี่ยมด้วยความไว้วางใจ ด้วยเหตุนี้ ความเชื่อในวันแห่งการตอบแทนจึงเป็นทางแยกที่แบ่งแยกระหว่างการตกเป็นทาสของความปรารถนาแห่งอารมณ์ใคร่ กับอิสรภาพแห่งความเป็นมนุษย์ (อินซานียะฮ์) ที่คู่ควรแก่การถูกสร้างของมนุษย์ เป็นทางแยกที่แบ่งแยกระหว่างการก้มหัวให้กับความเข้าใจ คุณค่า และมาตรวัดแบบชาวโลก กับการยึดมั่นในคุณค่าแห่งพระเจ้า (ร็อบบานียะฮ์) โดยไม่ยอมก้มหัวให้กับตรรกะของความโง่เขลา (ญาฮิลียะฮ์) และยิ่งไปกว่านั้น มันคือทางแยกที่แบ่งแยกระหว่างความเป็นมนุษย์ในรูปแบบแห่งแก่นแท้ที่สูงส่งตามที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์สำหรับปวงบ่าวของพระองค์ กับความเป็นมนุษย์ในรูปแบบที่เลวทราม เบี่ยงเบน และไม่สมบูรณ์
ชีวิตของมนุษย์จะไม่มีวันก้าวเดินไปอย่างเที่ยงตรงบนหนทางอันสูงส่งของอัลลอฮ์ ตราบใดที่ความเชื่อพื้นฐานเรื่องวันแห่งการตอบแทนนี้ยังไม่ได้ดำรงอยู่ในความคิดของพวกเขา ตราบใดที่หัวใจของพวกเขายังไม่เชื่อมั่นว่ารางวัลและผลตอบแทนในโลกนี้ไม่ใช่รางวัลสุดท้ายของพวกเขา และตราบใดที่พวกเขาผู้มีอายุขัยอันจำกัดนี้ยังไม่เชื่อว่า ณ ที่โน่น มีโลกแห่งชีวิตอาคิเราะฮ์ที่พวกเขาสมควรจะต่อสู้และบากบั่นเพื่อมัน และสมควรจะเสียสละเพื่อช่วยเหลือสัจธรรมและสนับสนุนความดีงาม ด้วยความเชื่อมั่นว่าจะได้รับผลตอบแทนและรางวัลในโลกอาคิเราะฮ์นั้น
บรรดาผู้ที่ศรัทธาต่อโลกอาคิเราะฮ์ กับบรรดาผู้ที่ปฏิเสธวันอาคิเราะฮ์ จะไม่มีจุดร่วมที่เหมือนกันเลยทั้งในแง่ของความรู้สึก มารยาท พฤติกรรม และการปฏิบัติการงาน พวกเขาคือมนุษย์สองกลุ่มที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง พวกเขาจะไม่มาบรรจบพบกันในโลกนี้ และจะไม่พบกันในโลกอาคิเราะฮ์ นี่แหละคือทางแยก!
* * * * * *
Rahsia Di Sebalik Kepercayaan Kepada Hari Akhirat
Kepercayaan terhadap Hari Balasan merupakan satu lagi 'aqidah pokok di dalam Islam. Nilai kepercayaan ini ialah ia meletakkan pandangan dan hati manusia pada sebuah alam yang lain setelah tamatnya alam bumi supaya mereka tidak begitu terkongkong kepada keperluan-keperluan bumi, juga supaya mereka tidak begitu gelisah untuk mendapatkan balasan dan ganjaran dari hasil usaha mereka dalam usia mereka yang pendek di alam bumi yang terbatas ini, dan ketika itu barulah mereka dapat melakukan amalan-amalan semata-mata kerana Allah dan sanggup menunggu ganjarannya mengikut bagaimana yang ditentukan Allah sama ada di alam bumi ini atau di alam Akhirat. Mereka sanggup menunggu dengan tenang dan yakin terhadap balasan yang baik itu serta berpegang teguh dengan kebenaran, mereka sanggup menunggu dengan selesa, lapang dada dan penuh kepercayaan, kerana itu kepercayaan kepada Hari Balasan merupakan persimpangan jalan yang memisahkan di antara perhambaan kepada keinginan-keinginan hawa nafsu dengan kebebasan insaniyah yang layak dengan kejadian makhluk manusia, persimpangan jalan yang memisahkan di antara tunduk kepada kefahaman-kefahaman bumi, nilai-nilainya dan ukuran-ukurannya dengan tunduk dan berpegang kepada nilai-nilai Rabbaniyah dan tidak tunduk kepada logik jahiliyah. Seterusnya ia merupakan persimpangan jalan di antara insaniyah dalam bentuk hakikatnya yang unggul sebagaimana yang dikehendaki Allah kepada para hamba-Nya dengan insaniyah dalam bentuk-bentuknya yang buruk, menyeleweng dan tidak sempurna.
Kehidupan manusia tidak akan bergerak lurus di atas jalan Allah yang luhur selagi kepercayaan pokok kepada Hari Balasan ini tidak wujud di dalam pemikiran mereka, selagi hati mereka tidak yakin bahawa ganjaran dan balasan di alam bumi ini bukanlah ganjaran mereka yang terakhir dan selagi mereka yang mempunyai usia yang terbatas itu tidak percaya bahawa di sana ada sebuah alam hidup Akhirat yang patut mereka berjuang dan berusaha untuknya, dan patut berkorban untuk membantu kebenaran dan mendokong kebaikan dengan kepercayaan akan mendapat balasan dan ganjaran di alam Akhirat itu.
Orang-orang yang beriman kepada alam Akhirat dan orang-orang yang ingkarkan hari Akhirat tidak mempunyai titik-titik persamaan dari segi perasaan, akhlak, kelakuan dan amalannya. Mereka merupakan dua golongan manusia yang berbeza. Mereka tidak bertemu di bumi dan tidak pula bertemu di Akhirat. Inilah persimpangan jalan.
* * * * * *
หน้าที่ 6 : อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 5 และท่าทีต่อพลังธรรมชาติ (หน้า 16) Halaman 6 : Pentafsiran Ayat 5 & Sikap Terhadap Kuasa Alam (Muka 16)
อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 5
Pentafsiran ayat 5
"เฉพาะพระองค์เท่านั้น (พระผู้เป็นเจ้า) ที่พวกข้าพระองค์เคารพภักดี และเฉพาะพระองค์เท่านั้นที่พวกข้าพระองค์วิงวอนขอความช่วยเหลือ" (5)
"Hanya Engkau sahaja Tuhan yang kami sembah dan hanya kepada Engkau sahaja kami pohon pertolongan." (5)
นี่คืออีกหนึ่งรากฐานแห่งหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) พื้นฐานที่ถือกำเนิดออกมาจากรากฐานแห่งอะกีดะฮ์หลักที่ผ่านมาก่อนหน้านี้ซึ่งได้ถูกชี้แจงไว้แล้วในซูเราะฮ์นี้ นั่นคือ หลักศรัทธาที่ว่า ไม่มีการเคารพภักดี (อิบาดะฮ์) ใดๆ นอกจากแด่อัลลอฮ์เท่านั้น และไม่มีการวิงวอนขอความช่วยเหลือ (อิสติอานะฮ์) ใดๆ นอกจากต่ออัลลอฮ์เท่านั้น
และ ณ จุดนี้ ก็เป็นอีกหนึ่งทางแยกเช่นกัน นั่นคือ ทางแยกที่แบ่งแยกระหว่างอิสรภาพอันสัมบูรณ์จากพันธนาการแห่งการเป็นทาสทุกรูปแบบ กับการตกเป็นทาสอย่างสิ้นเชิงต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน
การเคารพภักดี (อิบาดะฮ์) ในอิสลามปลดปล่อยมนุษย์จากการเป็นทาส
รากฐานแห่งอะกีดะฮ์ข้อนี้ คือคำประกาศวันเกิดใหม่แห่งอิสรภาพอันสัมบูรณ์ของมนุษย์ ให้หลุดพ้นจากการเป็นทาสของความเชื่อที่เหลวไหลไร้สาระทั้งหลาย และจากการเป็นทาสของกฎระเบียบและกฎหมายที่มนุษย์ประดิษฐ์คิดค้นขึ้น หากแม้นว่าอัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียวเท่านั้นคือพระเจ้าที่ได้รับการเคารพภักดีและได้รับการวิงวอนขอความช่วยเหลือแล้วไซร้ ตราบนั้นหัวใจของมนุษย์ก็จะยังคงเป็นอิสระจากการตกเป็นทาสของกฎระเบียบและกฎหมายที่มนุษย์สร้างขึ้น และจากการตกเป็นทาสของบุคคลสำคัญต่างๆ ควบคู่ไปกับการเป็นอิสระจากการตกเป็นทาสของนิทานปรัมปราและความเชื่อถือที่เหลวไหลไร้สาระทั้งมวล
ณ ที่นี้ ได้ชี้แจงถึงท่าทีของมุสลิมคนหนึ่งที่มีต่ออำนาจต่างๆ ของมนุษย์ และต่อพลังอำนาจต่างๆ ของธรรมชาติ
สำหรับมุสลิมคนหนึ่งแล้ว อำนาจของมนุษย์นั้นแบ่งออกเป็นสองประเภท: ประเภทแรกคือ อำนาจที่ได้รับทางนำ (ฮิดายะฮ์) มีความศรัทธาต่ออัลลอฮ์ และดำเนินตามหนทางของอัลลอฮ์ อำนาจประเภทนี้แหละที่เขาจะต้องให้การสนับสนุนและให้ความร่วมมือ เพื่อเชิดชูคุณธรรม สัจธรรม และความดีงาม ส่วนอำนาจอีกประเภทหนึ่งก็คือ อำนาจที่หลงทางซึ่งไม่มีความสัมพันธ์ใดๆ กับอัลลอฮ์ และไม่ดำเนินตามหนทางของพระองค์ อำนาจประเภทนี้แหละที่จะต้องถูกต่อสู้ ถูกต่อต้าน และถูกประณามโดยพวกเขา มุสลิมคนหนึ่งจะต้องไม่หวั่นเกรงต่ออำนาจที่หลงทางนั้น ไม่ว่ามันจะยิ่งใหญ่หรืออธรรมเพียงใดก็ตาม เพราะอำนาจที่หลงทางและตัดขาดจากเดชานุภาพของอัลลอฮ์นั้น ไม่มีพลังที่แท้จริง (ฮะกีกี) เหลืออยู่อีกแล้ว มันได้สูญเสียแหล่งพลังงานถาวรที่คอยหล่อเลี้ยงพลังอำนาจของมันไปแล้ว สภาพของมันก็เป็นเหมือนชะตากรรมของสะเก็ดดาวชิ้นเล็กๆ ที่หลุดกระเด็นออกมาจากดวงดาวที่กำลังลุกโชน นั่นคือมันจะลุกไหม้สว่างวาบอยู่เพียงชั่วครู่เดียว จากนั้นมันก็จะค่อยๆ ริบหรี่ลง เย็นตัวลง และดับมอดไปในที่สุด ไม่ว่าขนาดของสะเก็ดดาวชิ้นนั้นจะใหญ่โตเพียงใดก็ตาม แต่ทว่าอนุภาคอะตอมเม็ดเล็กๆ ที่ยังคงเชื่อมโยงอยู่กับแหล่งกำเนิดของมันที่แผ่รังสีความร้อนและแสงสว่างออกมานั้น จะยังคงรักษาพลัง ความร้อนแรง และแสงสว่างของมันไว้ได้เสมอ:
Inilah satu lagi dasar 'aqidah pokok yang lahir dari dasar-dasar 'aqidah pokok yang lepas yang telah diterangkan di dalam surah ini, iaitu 'aqidah tiada ibadat melainkan untuk Allah dan tiada permohonan pertolongan melainkan kepada Allah.
Di sini juga satu lagi persimpangan jalan, iaitu persimpangan jalan yang memisahkan di antara kebebasan mutlak dari seluruh bentuk perhambaan dengan perhambaan mutlak kepada sesama manusia.
Ibadat Dalam Islam Membebaskan Manusia Dari Perhambaan
Dasar 'aqidah ini merupakan sebuah perisytiharan hari kelahiran kebebasan manusia yang mutlak dari perhambaan kepada kepercayaan-kepercayaan yang karut-marut dan dari perhambaan kepada peraturan-peraturan dan undang-undang yang diciptakan manusia. Andainya Allah itu sahaja Tuhan yang disembah dan dipohon pertolongan, maka selama itulah hati manusia bebas dari perhambaan kepada peraturan-peraturan dan undang-undang ciptaan manusia dan dari perhambaan kepada tokoh-tokoh di samping ia bebas dari perhambaan kepada dongeng-dongeng dan kepercayaan-kepercayaan yang karut-marut.
Di sini diterangkan sikap orang Muslim terhadap kuasa-kuasa manusia dan kuasa-kuasa alam tabii.
Bagi seseorang Muslim kuasa-kuasa manusia itu terbahagi kepada dua jenis: Satu kuasa yang mendapat hidayah, beriman kepada Allah dan menurut jalan Allah. Kuasa inilah yang harus disokong olehnya dan diberi kerjasama untuk menegakkan kebajikan, kebenaran dan kebaikan. Satu lagi kuasa ialah kuasa yang sesat yang tidak mempunyai hubungan dengan Allah dan tidak mengikut jalan-Nya. Kuasa inilah yang harus diperangi, ditentang dan dicemuhinya. Seorang Muslim tidak harus gentar kepada kuasa-kuasa yang sesat itu sama ada besar atau zalim, kerana kuasa yang sesat dan terputus dari kekuatan Allah tiada lagi mempunyai kekuatan yang haqiqi, ia telah kehilangan makanan tetapnya yang dapat memelihara tenaga kekuatannya. Ia adalah sama seperti nasib serpihan-serpihan sebuah bintang yang bernyala, iaitu ia hanya sebentar sahaja bernyala, kemudian ia beransur-ansur malap, mendingin dan terus padam biarpun bagaimana besar saiz serpihan-serpihan itu. Tetapi sebiji atom yang kecil yang berhubung dengan sumbernya yang memancarkan sinar itu tetap kekal kekuatannya, kepanasannya dan cahayanya:
"มีกลุ่มชนจำนวนน้อยสักเท่าใดแล้ว ที่สามารถเอาชนะกลุ่มชนจำนวนมากได้ด้วยอนุมัติของอัลลอฮ์?" (ซูเราะฮ์ อัล-บะเกาะเราะฮ์ : 249)
"Berapa banyak kumpulan yang sedikit telah mengalahkan kumpulan yang ramai dengan izin Allah?" (Surah al-Baqarah: 249)
กล่าวคือ พวกเขาสามารถเอาชนะกลุ่มชนจำนวนมากเหล่านั้นได้ ก็เพราะพวกเขามีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับอัลลอฮ์ในฐานะแหล่งกำเนิดแห่งพลังอำนาจอันดับแรก และเพราะพวกเขาตักตวงพลังของพวกเขามาจากอัลลอฮ์ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดเพียงหนึ่งเดียวของพลังอำนาจและเกียรติยศทั้งหมด
ท่าทีของมุสลิมต่อพลังอำนาจแห่งธรรมชาติ
ส่วนท่าทีของมุสลิมคนหนึ่งที่มีต่อพลังอำนาจต่างๆ ของธรรมชาตินั้น คือท่าทีแห่งความอบอุ่นเป็นกันเองและการเป็นมิตร มิใช่ท่าทีแห่งความหวาดกลัวและการเป็นศัตรู เพราะทั้งพลังของมนุษย์และพลังของธรรมชาติต่างก็กำเนิดมาจากพระประสงค์ (อิรอดะฮ์) ของอัลลอฮ์ทั้งสิ้น และทั้งสองสิ่งนี้ต่างก็ถูกควบคุมดูแลโดยพระประสงค์ของอัลลอฮ์ ทั้งสองจึงดำเนินไปอย่างสมดุลและช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกันในการเคลื่อนไหวและในจุดมุ่งหมาย
หลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) ของมุสลิมคนหนึ่งชี้แนะว่า อัลลอฮ์ได้ทรงสร้างพลังอำนาจต่างๆ ของธรรมชาติเหล่านั้นขึ้นมาเพื่อเป็นมิตรและเป็นผู้ช่วยที่สามารถทำงานร่วมกันได้ และในการที่จะสานสัมพันธ์แห่งมิตรภาพนั้น เขาจะต้องศึกษาค้นคว้า ทำความรู้จัก และทำงานร่วมกับมัน ควบคู่ไปกับการร่วมกันผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ในฐานะพระเจ้าของเขาและพระเจ้าของพลังธรรมชาติเหล่านั้น และหากว่าในบางครั้งพลังธรรมชาติเหล่านั้นนำมาซึ่งอันตรายต่อมนุษย์ นั่นก็เป็นเพียงผลพวงมาจากท่าทีของมนุษย์ที่ไม่ได้ศึกษาค้นคว้ามันอย่างละเอียดถี่ถ้วน และไม่มีความรู้ที่เพียงพอเกี่ยวกับกฎเกณฑ์ที่ควบคุมการดำเนินไปของมันนั่นเอง
สำนวนที่ไม่สุภาพจากแนวคิดของชาวตะวันตก
โดยปกติแล้ว ชาวตะวันตกผู้สืบทอดความเชื่อแบบญาฮิลียะฮ์ของพวกโรมัน มักจะใช้สำนวนว่า "การพิชิตธรรมชาติ (Conquering nature / Menakluk alam)" เพื่อแสดงถึงความสำเร็จในการนำเอาพลังธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ สำนวนนี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนถึงโลกทัศน์แบบญาฮิลียะฮ์ที่ตัดขาดความสัมพันธ์กับอัลลอฮ์ และตัดขาดจากจิตวิญญาณของจักรวาลที่นอบน้อมเชื่อฟังต่ออัลลอฮ์ ในขณะที่มุสลิมคนหนึ่ง ผู้มีความสัมพันธ์อันดีงามกับอัลลอฮ์ พระผู้เป็นเจ้าของเขาผู้ทรงเมตตาเสมอและผู้ทรงกรุณาปรานี และมีความสัมพันธ์อันอบอุ่นคุ้นเคยกับจิตวิญญาณของจักรวาลที่แซ่ซ้องสดุดี (ตัสบีห์) ต่ออัลลอฮ์ พระเจ้าผู้ทรงบริบาลสากลโลกนั้น จะยังคงมีทัศนคติว่า ณ ที่นั้น ยังมีความสัมพันธ์อีกรูปแบบหนึ่งที่แตกต่างไปจากความสัมพันธ์แบบการพิชิตห้ำหั่นที่หยาบกระด้างนั้น เขาเชื่อว่าอัลลอฮ์คือพระผู้ทรงสร้างพลังอำนาจทั้งหมดของธรรมชาติเหล่านั้น อัลลอฮ์ทรงสร้างพลังเหล่านั้นขึ้นมาตามกฎเกณฑ์เดียวกัน เพื่อที่พลังเหล่านั้นจะได้ทำงานร่วมกันในการบรรลุเป้าหมายที่ถูกกำหนดไว้สำหรับมันตามกฎเกณฑ์นั้น นับตั้งแต่แรกเริ่ม พลังเหล่านั้นถูกอัลลอฮ์สร้างขึ้นมาเพื่อให้นำมาใช้ประโยชน์ได้โดยมนุษย์ ด้วยเหตุนี้อัลลอฮ์จึงทรงประทานความสะดวกง่ายดายให้แก่พวกเขาในการ...
Yakni mereka dapat mengalahkan kumpulan yang ramai itu dengan sebab mereka mempunyai hubungan dengan Allah selaku sumber kekuatan yang pertama dan kerana mereka mengambil kekuatan mereka dari Allah, satu-satunya sumber seluruh kekuatan dan kemuliaan.
Sikap Seorang Muslim Terhadap Kuasa Alam
Sikap seseorang Muslim terhadap kuasa-kuasa alam pula ialah sikap beramah-tamah dan bersahabat bukan sikap takut-takut dan bermusuh, kerana kekuatan manusia dan kekuatan alam adalah terbit dari kehendak Iradat Allah belaka dan kedua-duanya dikendalikan oleh kehendak Iradat Allah, kedua-duanya berlangsung seimbang dan saling membantu dalam pergerakan dan tujuan.
'Aqidah seseorang Muslim menyarankan bahawa Allah telah menciptakan kuasa-kuasa alam itu untuk menjadi sahabat dan teman pembantu yang boleh bekerjasama dan untuk menjalinkan persahabatan itu ia harus mengkaji, mengenal pasti dan bekerjasama dengannya serta bersama-sama bertawajjuh kepada Allah selaku Tuhannya dan Tuhan kuasa-kuasa itu. Dan andainya kuasa-kuasa itu kadang-kadang mendatangkan kemerbahayaan kepada manusia, maka itu hanya merupakan akibat dari sikap manusia yang tidak mengkajinya dengan teliti dan tidak mempunyai pengetahuan yang cukup tentang undang-undang yang mengendalikan perjalanannya.
Ungkapan Yang Tidak Sopan Dari Pemikiran Barat
Biasanya orang-orang Barat yang mewarisi kepercayaan jahiliyah Roman menggunakan ungkapan "menakluk alam" untuk menyatakan sesuatu kejayaan mempergunakan kuasa-kuasa alam. Ungkapan ini jelas menggambarkan satu pandangan jahiliyah yang putus hubungan dengan Allah dan dengan roh alam buana yang patuh kepada Allah. Sedangkan seseorang Muslim, yang mempunyai hubungan yang baik dengan Allah Tuhannya yang Maha Penyayang dan Maha Pengasih dan juga mempunyai hubungan yang mesra dengan roh alam buana yang bertasbih kepada Allah Tuhan yang memelihara semesta alam, adalah tetap beranggapan bahawa di sana ada lagi hubungan yang lain dari hubungan menakluk yang kasar itu. Ia beranggapan bahawa Allah itulah Pencipta seluruh kuasa-kuasa alam itu; Allah ciptakan kuasa-kuasa itu mengikut satu peraturan yang sama supaya kuasa-kuasa itu dapat bekerjasama untuk mencapai matlamat-matlamat yang telah ditentukan kepadanya mengikut peraturan itu. Sejak dari awal, kuasa-kuasa itu telah diciptakan Allah supaya dapat digunakan oleh manusia, kerana itu Allah memberi kemudahan-kemudahan kepada mereka untuk
หน้าที่ 7 : อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 6, 7 และความประเสริฐของซูเราะฮ์ (หน้า 17) Halaman 7 : Pentafsiran Ayat 6, 7 & Kelebihan Surah Al-Fatihah (Muka 17)
...ค้นพบความเร้นลับของพลังเหล่านั้นและทำความรู้จักกับกฎเกณฑ์ของมัน ดังนั้น มนุษย์จึงต้องกตัญญูขอบคุณต่ออัลลอฮ์เมื่อพวกเขาประสบความสำเร็จในการได้รับความช่วยเหลือจากพลังอำนาจใดๆ เหล่านั้น เพราะอัลลอฮ์ต่างหากที่เป็นผู้ทรงทำให้พลังอำนาจเหล่านั้นยอมจำนนเพื่อให้พวกเขานำมาใช้ประโยชน์ได้ มิใช่ตัวพวกเขาเองที่เป็นผู้พิชิตมัน ดังพระดำรัสของอัลลอฮ์ อัซซะวะญัลละ ที่ว่า:
menemui rahsia-rahsia kuasa itu dan mengenal pastikan peraturan-peraturannya. Oleh sebab itu manusia harus bersyukur kepada Allah apabila ia berjaya mendapat pertolongan dari mana-mana kuasa itu kerana Allahlah yang menundukkan kuasa-kuasa itu untuk digunakan mereka dan bukan mereka yang dapat menaklukinya. Firman Allah 'Azzawajalla:
"และพระองค์ได้ทรงทำให้สิ่งที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและสิ่งที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมดยอมจำนนเพื่อเป็นประโยชน์แก่พวกเจ้า โดยมาจากพระองค์ทั้งสิ้น" (ซูเราะฮ์ อัล-ญาศิยะฮ์ : 13)
"Dan Dia menundukkan untuk kamu apa yang ada di langit dan apa yang ada di bumi semuanya daripada-Nya." (Surah al-Jathiyah: 13)
ด้วยท่าทีเช่นนี้ หัวใจของมุสลิมคนหนึ่งจึงไม่เต็มไปด้วยความเข้าใจผิดๆ ต่อพลังอำนาจของธรรมชาติ และจะไม่เกิดความรู้สึกกระวนกระวายและหวาดกลัวต่อพลังเหล่านั้น เขาจะศรัทธา เคารพภักดี และวิงวอนขอความช่วยเหลือต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเอกะเพียงพระองค์เดียวเท่านั้น เพราะพลังอำนาจของธรรมชาติเหล่านั้นล้วนเกิดจากการสร้างของอัลลอฮ์ทั้งสิ้น เขาจะศึกษาและเรียนรู้ความเร้นลับของพลังธรรมชาติ และจากการศึกษาค้นคว้าของเขานั่นเองที่ทำให้เขาได้รับความช่วยเหลือจากพลังเหล่านั้น และล่วงรู้ถึงความเร้นลับของมัน ซึ่งช่วยให้เขาสามารถใช้ชีวิตร่วมกับพลังเหล่านั้นได้ในจักรวาลที่เป็นมิตรและในความสัมพันธ์ฉันเพื่อนที่ดีงาม ช่างงดงามยิ่งนักคำกล่าวของท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) เมื่อครั้งที่ท่านทอดสายตามองดูภูเขาอุฮุดแล้วกล่าวว่า:
Dengan sikap sedemikian, hati seorang Muslim tidak akan dipenuhi dengan anggapan-anggapan yang salah terhadap kuasa-kuasa alam dan tidak akan timbul perasaan-perasaan cemas dan takut terhadap kuasa-kuasa itu. Ia hanya beriman, menyembah dan memohon pertolongan kepada Allah yang Tunggal sahaja, kerana kuasa-kuasa alam itu adalah dari ciptaan Allah belaka. Ia mengkaji dan mempelajari rahsia-rahsia kuasa alam, dan dari kajiannya itulah ia mendapat pertolongan dari kuasa-kuasa itu dan mengetahui rahsia-rahsianya yang membolehkannya hidup bersama-sama kuasa-kuasa itu di sebuah alam yang mesra dan dalam hubungan persahabatan yang baik. Alangkah indahnya sabda Rasulullah s.a.w. ketika beliau merenung Bukit Uhud:
"ภูเขาลูกนี้รักเรา และเราก็รักมัน"
"Bukit ini sayangkan kita dan kita juga sayangkannya."
ในถ้อยคำเหล่านี้ ได้สะท้อนให้เห็นถึงความรู้สึกแห่งความรักอันอบอุ่นคุ้นเคยทั้งหมดที่ฝังแน่นอยู่ในหัวใจของมุสลิมผู้นำสูงสุด คือ ท่านมุฮัมมัด (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ซึ่งถักทอเชื่อมโยงระหว่างตัวท่านกับสรรพสิ่งถูกสร้างในธรรมชาติ แม้ในรูปลักษณ์ที่ใหญ่โตและแข็งกระด้างของมันก็ตาม
อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 6
หลังจากที่ได้ชี้แจงถึงรากฐานแห่งหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) ขั้นพื้นฐานในความเข้าใจของอิสลาม และได้ชี้แจงถึงแนวคิดเรื่องการผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ผู้ทรงเอกะ (ตะวัจญุฮ์) ซึ่งเป็นแนวคิดที่กำหนดให้การเคารพภักดี (อิบาดะฮ์) และการวิงวอนขอความช่วยเหลือทั้งหมดต้องมุ่งตรงไปยังอัลลอฮ์ผู้ทรงเอกะเพียงพระองค์เดียวแล้ว อายะฮ์ถัดมาจึงได้ชี้แจงถึงวิธีการปฏิบัติจริงในการผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ด้วยการวิงวอนขอพร (ดุอาอ์) ต่อพระองค์ ในรูปแบบกว้างๆ ที่สอดคล้องกับบรรยากาศและคุณลักษณะของซูเราะฮ์นี้:
Dalam kata-kata ini terbayang segala perasaan kasih mesra yang tersemat di dalam hati Muslim yang utama, Muhammad s.a.w., yang terjalin di antaranya dengan kejadian-kejadian alam di ruangannya yang besar dan kasar.
Pentafsiran ayat 6
Setelah menjelaskan dasar-dasar 'aqidah yang asasi dalam kefahaman Islam dan menjelaskan konsep tawajjuh kepada Allah yang Tunggal, iaitu konsep yang menentukan segala ibadat dan memohon pertolongan kepada Allah yang Tunggal sahaja, maka ayat yang berikut menjelaskan pula cara amali untuk bertawajjuh dengan berdo'a kepada Allah dalam bentuknya yang umum sesuai dengan suasana dan sifat surah ini:
"ขอพระองค์ได้ทรงโปรดชี้นำพวกข้าพระองค์ไปสู่หนทางอันเที่ยงตรงด้วยเถิด" (6)
"Tunjukkan kami jalan yang lurus." (6)
ความสำคัญของทางนำ (ฮิดายะฮ์) สำหรับผู้ศรัทธา
ความหมายของอายะฮ์นี้ก็คือ ขอพระองค์ได้ทรงโปรดประทานความสำเร็จ (เตาฟีก) แก่พวกเราในการรู้จักและแยกแยะหนทางอันเที่ยงตรงได้อย่างแม่นยำ และหลังจากที่ได้รู้จักมันแล้ว ก็ขอได้ทรงโปรดประทานเตาฟีกแก่พวกเราในการปฏิบัติตามหนทางอันเที่ยงตรงนั้นด้วยความซื่อสัตย์และบริสุทธิ์ใจอย่างเต็มเปี่ยม
การรู้จักและการก้าวเดินไปบนหนทางอันเที่ยงตรงนั้น คือผลผลิตของทางนำ (ฮิดายะฮ์) การบริบาลคุ้มครอง และความเมตตาของอัลลอฮ์ การผินหน้าเข้าหาอัลลอฮ์ด้วยการวิงวอนขอพร (ดุอาอ์) คือผลผลิตจากความเชื่อมั่นว่า อัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียวเท่านั้นคือพระเจ้าผู้ทรงมีอำนาจในการประทานความช่วยเหลือ
ทางนำ (ฮิดายะฮ์) นี้แหละคือเรื่องที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ศรัทธา (มุอ์มิน) คนหนึ่ง มันคือสิ่งแรกสุดที่จะต้องวิงวอนขอความช่วยเหลือจากอัลลอฮ์เพื่อให้บรรลุถึง การได้รับทางนำไปสู่หนทางอันเที่ยงตรงนั้น คือหลักประกันแห่งความผาสุกของชีวิตทั้งในโลกนี้และในโลกอาคิเราะฮ์ ทางนำไปสู่หนทางอันเที่ยงตรงนั้น ในความเป็นจริงแล้วก็คือทางนำที่ชี้นำธรรมชาติพื้นฐาน (ฟิฏเราะฮ์) ของมนุษย์ไปสู่กฎเกณฑ์ของอัลลอฮ์ ที่จัดระเบียบและสร้างความสมดุลระหว่างการเคลื่อนไหวของมนุษย์กับการเคลื่อนไหวของโลกแห่งการดำรงอยู่ทั้งหมด เพื่อมุ่งตรงไปสู่อัลลอฮ์ พระผู้ทรงเป็นพระเจ้าแห่งสากลโลก
อรรถาธิบายอายะฮ์ที่ 7
อายะฮ์ถัดมาได้ชี้แจงถึงคุณลักษณะของหนทางอันเที่ยงตรงนั้นว่า:
Kepentingan Hidayah Kepada Seorang Mu'min
Maksudnya kurniakan taufiq kepada kami untuk mengenal pastikan jalan yang lurus, dan selepas mengenalinya kurniakanlah pula taufiq kepada kami untuk mengikut jalan yang lurus itu dengan penuh kejujuran.
Mengenal dan berjalan di atas jalan yang lurus itu merupakan hasil dari hidayah, pemeliharaan dan rahmat Allah. Bertawajjuh kepada Allah dengan berdo'a merupakan hasil dari kepercayaan bahawa Allah itulah satu-satunya Tuhan yang berkuasa memberi pertolongan.
Hidayah inilah merupakan perkara yang paling penting bagi seseorang Mu'min. Ia merupakan perkara utama yang harus dipinta pertolongan Allah untuk mencapaikannya. Mendapat hidayah ke jalan yang lurus itulah jaminan kebahagiaan hidup di dunia dan Akhirat. Hidayah ke jalan yang lurus pada hakikatnya ialah hidayah yang memimpin fitrah manusia kepada undang-undang Allah yang mengatur dan memperseimbangkan di antara harakat manusia dengan harakat alam al-wujud seluruhnya menuju kepada Allah Tuhan Semesta Alam.
Pentafsiran ayat 7
Ayat yang berikut menjelaskan sifat jalan yang lurus itu:
"คือหนทางของบรรดาผู้ที่พระองค์ได้ทรงประทานความโปรดปรานแก่พวกเขา มิใช่หนทางของบรรดาผู้ที่ได้รับความกริ้วโกรธจากพระองค์ และมิใช่หนทางของบรรดาผู้ที่หลงทาง" (7)
"Iaitu jalan orang-orang yang Engkau telah kurniakan ni'mat ke atas mereka, bukan jalan orang-orang yang Engkau murkai dan bukan pula jalan orang-orang yang sesat." (7)
กล่าวคือ เป็นหนทางของบรรดาผู้ที่อัลลอฮ์ได้ทรงประทานความโปรดปรานของพระองค์แก่พวกเขา มิใช่หนทางของบรรดาผู้ที่พระองค์ทรงกริ้วโกรธ ซึ่งได้แก่ผู้ที่รู้จักหนทางที่ถูกต้องแล้ว แต่ต่อมาพวกเขากลับเบี่ยงเบนออกไปจากหนทางนั้น และมิใช่หนทางของบรรดาผู้ที่หลงทางไปจากหนทางที่ถูกต้องนับตั้งแต่แรกเริ่ม หนทางอันเที่ยงตรงก็คือหนทางของบรรดาผู้ที่มีความผาสุก ผู้ซึ่งได้รับทางนำ (ฮิดายะฮ์) และได้เดินทางไปถึงอัลลอฮ์
ความประเสริฐของซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์
นอกจากนี้ นี่คือซูเราะฮ์ที่ได้รับเลือกให้ถูกอ่านซ้ำแล้วซ้ำเล่าในทุกๆ การละหมาด และการละหมาดใดๆ ก็ตามจะใช้ไม่ได้หากไม่อ่านซูเราะฮ์นี้ แม้ว่าซูเราะฮ์นี้จะสั้น แต่ทว่ามันได้บรรจุรากฐานแห่งหลักศรัทธา (อะกีดะฮ์) ขั้นพื้นฐานในความเข้าใจของอิสลามไว้ทั้งหมด และได้บรรจุการผินหน้าเข้าหาพระเจ้า (ตะวัจญุฮ์) หรือคำวิงวอนขอพร (ดุอาอ์) ต่ออัลลอฮ์อย่างมีสติสัมปชัญญะ ซึ่งถือกำเนิดออกมาจากความเข้าใจนั้น
บทสนทนาระหว่างอัลลอฮ์กับบ่าวของพระองค์
มีระบุไว้ในเศาะฮีห์ มุสลิม จากหะดีษของอัล-อะลาอ์ อิบนุ อับดุรเราะห์มาน เมาลา อัล-ฮัรเกาะฮ์ จากบิดาของท่าน จากท่านอบู ฮุร็อยเราะฮ์ จากท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ว่า:
Yakni jalan orang-orang yang Allah kurniakan ni'mat-Nya kepada mereka bukan jalan orang-orang yang dimurkai-Nya, iaitu mereka yang mengenal jalan yang benar, kemudian mereka menyimpang darinya atau mereka yang sesat terus dari mula-mula lagi dari jalan yang benar. Jalan yang lurus ialah jalan orang-orang yang berbahagia, yang mendapat hidayah dan sampai kepada Allah.
Kelebihan Surah Al-Fatihah
Di samping itu, inilah surah yang dipilih untuk dibaca berulang-ulang kali di dalam setiap solat dan mana-mana solat tidak sah tanpa membacanya. Walaupun surah ini pendek namun ia mengandungi dasar-dasar 'aqidah yang asasi di dalam kefahaman Islam dan mengandungi tawajjuh atau do'a-do'a kepada Allah secara sedar yang terbit dari kefahaman itu.
Dialog Di Antara Allah Dengan Hamba-Nya
Tersebut di dalam Sahih Muslim dari hadith al-'Ala' ibn Abdur-Rahman Maula al-Harqah dari bapanya dari Abu Hurayrah dari Rasulullah s.a.w.:
หน้าที่ 8 : บทสนทนาระหว่างอัลลอฮ์กับบ่าวของพระองค์ (หน้า 18) Halaman 8 : Dialog Di Antara Allah Dengan Hamba-Nya (Muka 18)
"ข้าได้แบ่งการละหมาด (คือซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์) ออกเป็นสองส่วนระหว่างข้ากับบ่าวของข้า ครึ่งหนึ่งเป็นของข้า และอีกครึ่งหนึ่งเป็นของบ่าวของข้า และบ่าวของข้าจะได้รับในสิ่งที่เขาวิงวอนขอ เมื่อบ่าวกล่าวว่า: (الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِينَ) อัลลอฮ์จะตรัสตอบว่า: 'บ่าวของข้าได้สรรเสริญข้าแล้ว' และเมื่อบ่าวกล่าวว่า: (الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ) อัลลอฮ์จะตรัสตอบว่า: 'บ่าวของข้าได้แซ่ซ้องสดุดีข้าแล้ว' และเมื่อบ่าวกล่าวว่า: (مٰلِكِ يَوْمِ الدِّينِ) อัลลอฮ์จะตรัสตอบว่า: 'บ่าวของข้าได้เทิดทูนความยิ่งใหญ่ของข้าแล้ว' และเมื่อบ่าวกล่าวว่า: (إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ) อัลลอฮ์จะตรัสตอบว่า: 'นี่คือพันธสัญญาระหว่างบ่าวของข้ากับข้า และบ่าวของข้าจะได้รับในสิ่งที่เขาวิงวอนขอ' และเมื่อบ่าวกล่าวว่า: (اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّآلِّينَ) อัลลอฮ์จะตรัสตอบว่า: 'นี่คือสิทธิ์ของบ่าวของข้า และบ่าวของข้าจะได้รับในสิ่งที่เขาวิงวอนขอ'"
"Aku telah membahagikan solat (al-Fatihah) kepada dua bahagian, separuhnya untuk-Ku dan separuh lagi untuk hamba-Ku dan untuk hamba-Ku apa sahaja yang dipohonkan kepada-Ku, apabila hamba-Ku berkata: (الحمد لله رب العالمين) Allah menjawab: 'Hamba-Ku telah memuji-Ku'. Apabila hamba itu berkata: (الرحمن الرحيم) Allah menjawab: 'Hamba-Ku telah memberi sanjungan kepada-Ku'. Apabila hamba itu berkata: (مالك يوم الدين) Allah menjawab: 'Hamba-Ku telah mengagung-agungkan-Ku'. Dan apabila hamba itu berkata: (إياك نعبد وإياك نستعين) Allah menjawab: 'Ini di antara hamba-Ku dengan Aku dan untuk hamba-Ku apa sahaja yang dipohonkan kepada-Ku'. Apabila hamba itu berkata: (إهدنا الصراط المستقيم صراط الذين أنعمت عليهم غير المغضوب عليهم ولا الضالين) Allah menjawab: 'Ini untuk hamba-Ku dan untuk hamba-Ku apa sahaja yang dipohonkan kepada-Ku.'"
หลังจากที่ความหมายของอายะฮ์เหล่านี้ได้รับการอรรถาธิบายอย่างชัดเจนแล้ว ก็เป็นที่ประจักษ์ชัดแก่เราว่า หะดีษที่ถูกต้อง (เศาะฮีห์) บทนี้ ได้เปิดเผยถึงหนึ่งในความเร้นลับ (แห่งความยิ่งใหญ่) ของซูเราะฮ์ อัล-ฟาติฮะฮ์ นี้ ซึ่งได้รับเลือกให้เป็นซูเราะฮ์ที่มุสลิมทุกคนจะต้องอ่านวันละสิบเจ็ดครั้ง หรือมากเท่าใดก็ตามที่อัลลอฮ์ทรงประสงค์ให้เขาอ่านซ้ำๆ ในยามที่เขายืนวิงวอนขอพรต่ออัลลอฮ์ในการละหมาด
* * * * * *
Setelah maksud ayat-ayat itu dihuraikan dengan jelas, ternyatalah kepada kita bahawa hadith yang sahih ini telah mendedahkan salah satu dari rahsia-rahsia (kebesaran) Surah al-Fatihah ini yang dipilih sebagai surah yang dibaca oleh setiap Muslim sebanyak tujuh belas kali sehari semalam, atau sebanyak mana yang dikehendaki Allah untuk dia mengulanginya ketika ia berdiri berdo'a kepada Allah di dalam solat.
* * * * * *